Dziś jest:

Strona Główna

Strategia Zrównoważonego Rozwoju Miasta i Gminy Pułtusk do roku 2020

 
HERB

    Rada Miejska w Pułtusku
    Burmistrz Pułtuska

 

 
STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
MIASTA I GMINY PUŁTUSK
 
DO 2020 ROKU

 
województwo mazowieckie
 
 
 
 
 
Załącznik do uchwały nr XXVII/292/2004
Rady Miejskiej w Pułtusku z dnia 28 XII 2004 r.
 
w sprawie uchwalenia „Strategii Zrównoważonego Rozwoju Miasta i Gminy Pułtusk do 2020 roku”
 
 
 
 
 
 
 
Szanowni Państwo, Mieszkańcy Miasta i Gminy Pułtusk!     
 
                 STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU MIATSA I GMINY PUŁTUSK DO 2020 roku jest niezmiernie ważnym dokumentem dla pułtuskiej społeczności, bowiem określa pożądane kierunki zmian w sferze społecznej, gospodarczej i ekologicznej Gminy w najbliższych kilkunastu latach. Ogólnie biorąc, odpowiada ona na podstawowe pytanie: co powinniśmy zrobić, aby jak najlepiej zaspokajać zbiorowe potrzeby mieszkańców Miasta i Gminy Pułtusk?
 
           Ustalenia zawarte w tym dokumencie stanowić będą merytoryczną podstawę do prowadzenia długookresowej i systematycznej polityki rozwoju Miasta i Gminy Pułtusk, zmierzającej do stałej poprawy jakości poziomu życia mieszkańców, trwałego rozwoju gospodarki lokalnej, ochrony środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego oraz kształtowania ładu przestrzennego. Dokument ten będzie także stanowił podstawę do ubiegania się o zewnętrzne środki finansowe, w tym z Unii Europejskiej na współfinansowanie przyjętych celów rozwoju i zadań realizacyjnych.
    
          Rada Miejska i Burmistrz Miasta dziękują wszystkim Osobom, Organizacjom i Instytucjom, które – poprzez zgłaszanie swoich opinii, uwag i propozycji – w istotny sposób przyczyniły się do powstania Strategii zrównoważonego rozwoju Miasta i Gminy Pułtusk do 2020 roku. Mamy nadzieję, że jej zapisy staną się płaszczyzną obywatelskiego porozumienia „ponad podziałami” wszystkich sił samorządowych, społeczno-politycznych i gospodarczych i zostaną uznane za nasze wspólne dzieło, a także staną się podstawą wspólnych działań realizacyjnych dla dobra i pomyślności społeczności Miasta i Gminy Pułtusk.
 
  Przewodniczący Rady Miejskiej                                                  Burmistrz Miasta
         /-/ Ireneusz Purgacz                                                             /-/ Wojciech Dębski
 
 
Radni Rady Miejskiej w Pułtusku:
 
Ireneusz Purgacz – Przewodniczący Rady Miejskiej

Marian Gołąb – Wiceprzewodniczący

Andrzej Wiśniewski – Wiceprzewodniczący

Ryszard Befinger

Róża Jadwiga Krasucka

Anna Rozalia Bochenek

Marek Król

Wojciech Chodkowski

Sławomir Krysiak

Roman Dukalski

Stanisław Nalewajk

Józef Gryc

Tadeusz Wiesław Ochtabiński

Andrzej Gurgielewicz

Zbigniew Krzysztof Owsiewski

Elżbieta Janina Iwanowska

Janusz Andrzej Pawlak

Marek Kędzierski

Mirosław Szmeja

Maria Rozalia Korbal

Jolanta Agnieszka Wałachowska
  
Burmistrz Pułtuska: Wojciech Dębski 
Zastępca Burmistrza Pułtuska: Andrzej Wydra 
Skarbnik Gminy: Irena Godlewska,
Sekretarz Gminy: Cezary Parzychowski
 
Sołectwa i Sołtysi:
 
Białowieża – Tadeusz Kownacki

Lipniki Nowe – Zbigniew Borczyński

Boby – Henryk Godlewski

Lipniki Stare – Jan Bochenek

Chmielewo – Marzena Tąmporek

Moszyn – Urszula Głowacka

Głodowo – Henryk Stańkowski

Olszak – Zenon Szulecki

Gnojno – Danuta Nowosielska

Pawłówek – Stanisław Bala

Grabówiec – Henryka Pielachowska

Płocochowo – Andrzej Mitkowski

Gromin – Ryszard Mróz

Ponikiew – Marek Banaszewski

Jeżewo – Jerzy Dobrzyński

Przemiarowo – Róża Sierzan

Kleszewo – Stanisław Obrębski

Szygówek – Marianna Jabłońska

Kacice – Stanisław Tadeusz Rachuba

Trzciniec – Szczepan Bystrek

Kokoszka – Urszula Turkiewicz

Zakręt – Ryszard Rakocki

Lipa – Jan Kamiński

 
 
 
W pracach planistycznych nad opracowaniem niniejszego dokumentu brali udział pracownicy Urzędu Miejskiego w Pułtusku oraz gminnych jednostek organizacyjnych.
 
 
Opracowanie dokumentu:
  
Dr Jacek Sierak, Dr Marek Ziółkowski, mgr Marta Ziółkowska-Berman,
 
Katedra Ekonomiki i Finansów Samorządu Terytorialnego, Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem,
 
Kolegium Zarządzania i Finansów, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa
 

Spis treści:

 
Wprowadzenie 
 
Część I 
Wewnętrzne uwarunkowania rozwoju Gminy Pułtusk
1. Ogólna charakterystyka Gminy Pułtusk
2. Silne i słabe strony Gminy Pułtusk – diagnoza stanu istniejącego
3. Sytuacja finansowa Gminy Pułtusk 
4. Strategiczne problemy rozwojowe Gminy Pułtusk
  
Część II 
Zewnętrzne uwarunkowania rozwoju Gminy Pułtusk
  
Część III 
Cele rozwoju Gminy Pułtusk
 
1. Zrównoważony rozwój jako podstawa gospodarowania
2. Zasady formułowania celów rozwoju
3. Generalny cel kierunkowy i cele strategiczne
4. Zgodność celów rozwoju Gminy Pułtusk z celami dokumentów wyższych szczebli
  
Część IV
Strategiczne programy działań realizacyjnych
1. Planowane przedsięwzięcia – cele operacyjne i zadania realizacyjne
2. Alternatywne scenariusze finansowania ustaleń Strategii
3. Priorytety realizacyjne
4. Zadania wnioskowane do Władz Powiatu Pułtuskiego i Województwa Mazowieckiego
5. Uwarunkowania realizacji ustaleń Strategii
  
Część V
Kontrola i monitoring realizacji ustaleń Strategii

WPROWADZENIE

       W myśl rozwiązań ustawowych samorząd gminny stał się samodzielnym podmiotem gospodarującym, dysponującym określonym zakresem swobody w decydowaniu o sobie, drodze swojego rozwoju, wspólnym majątku oraz realizacji zadań publicznych. Fundamentem ich wykonywania są władze i administracja samorządowa oraz własne mienie i finanse.         
      W tej sytuacji, kluczowe miejsce winny zajmować procesy zarządzania tymi wszystkimi sprawami, które należą do właściwości i kompetencji samorządu gminnego. Jest to szczególnie istotne w przypadku gminy, bowiem jej władze działając na rzecz dobra publicznego, jakim jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców, czyli tworzenie jak najlepszego środowiska życia mieszkańców wykorzystują w tym celu publiczne środki finansowe znajdujące się w ich dyspozycji (budżet). Skuteczność i efektywność zaspokajania tych potrzeb jest więc w dużym stopniu funkcją jakości zarządzania gminą. Rzutuje to również na jej atrakcyjność dla osiedlania się nowych mieszkańców i lokalizacji nowych podmiotów gospodarczych oraz pobytu turystów. Ułatwia także dostęp do różnych zewnętrznych środków finansowych, w tym środków pomocowych Unii Europejskiej, bowiem najważniejszą kwestią w tym względzie jest umiejętność właściwego sformułowania i merytorycznego uzasadnienia wniosku o współfinansowanie konkretnego przedsięwzięcia. 
Tworzenie jak najlepszego środowiska życia mieszkańców nierozerwalnie związane jest z rozwojem gminy. Trwały, zrównoważony i dynamiczny rozwój jest bowiem kluczem do sukcesów na tym polu. Dominującą rolę w sterowaniu procesami rozwoju lokalnego spełniać winny władze gminy. Problemów z tym związanych nie można rozpatrywać w horyzoncie jednego roku kalendarzowego, czy też jednej kadencji władz gminy, lecz w długim okresie. Wymaga to rzetelnej wiedzy i umiejętnego wykorzystania nowoczesnych metod zarządzania gminą. Wymogi tak rozumianego zarządzania spełnia zarządzanie strategiczne, w którym działania średniookresowe (kadencyjne) i roczne (bieżące) podporządkowane są ustaleniom o charakterze długookresowym. Innymi słowy, zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców nie może być prostą kompilacją rocznych, czy też kadencyjnych planów działania, znajdujących swe odzwierciedlenie w corocznie uchwalanych budżetach, lecz musi wynikać z ustaleń perspektywicznych. Przy takim podejściu, coroczne budżety danej jednostki samorządu terytorialnego winny być kolejnymi etapami w realizacji ustaleń strategicznych. Taki sposób postępowania jest zgodny z zasadą racjonalnego gospodarowania polegającą na „maksymalizacji efektów z wydatkowanych nakładów lub minimalizacji nakładów na uzyskanie założonych efektów”. Zarządzanie strategiczne jest ukierunkowanym na przyszłość procesem: 
  • planowania i wyboru celów rozwoju oraz zadań realizacyjnych – faza planowania i podejmowania decyzji,
  • wdrażaniaw życie przyjętych ustaleń strategicznych – faza realizacji podjętych ustaleń,
  • kontroli i monitorowania wykonania przyjętych ustaleń strategicznych – faza nadzoru przebiegu realizacji podjętych ustaleń.
       Inaczej mówiąc,zarządzanie strategiczne jest ciągłym procesem nastawionym na formułowanie i wdrażanie skutecznych strategii rozwoju oraz innych programów i planów działania (np. wieloletniego planu finansowego i wieloletniego planu inwestycyjnego oraz programów i planów sektorowo-gałęziowych).
       Dostrzegając konieczność wdrożenia w życie metody zarządzania strategicznego jako podstawy racjonalnego i efektywnego sterowania procesami rozwoju gminy, Władze Gminy PułtusK podjęły decyzję o przystąpieniu do prac nad strategią rozwoju w horyzoncie 2020 roku. Jej ustalenia stanowić będą merytoryczną podstawę do prowadzenia długookresowej kompleksowej polityki rozwoju Gminy. STRATEGIA ROZWOJU GMINY PUŁTUSK to długookresowy program działania, określający strategiczne cele jej rozwoju oraz wskazujący sposoby ich wykonania w postaci celów operacyjnych i konkretnych zadań realizacyjnych. Strategia określa więc zasady i sposoby zintegrowanego sterowania rozwojem Gminy w długim okresie czasu. Pod pojęciem rozwoju GMINY PUŁTUSK należy rozumieć przede wszystkim procesy związane z jakościowymi zmianami w środowisku życia mieszkańców, a także kształtowaniem jak najlepszych warunków dla wzrostu aktywności gospodarczej oraz dalszego rozwoju funkcji mieszkaniowych i turystyczno-wypoczynkowych. Posiadanie strategii rozwoju ułatwia podejmowanie decyzji bieżących w dostosowaniu do ich aktualnych uwarunkowań (zewnętrznych i wewnętrznych) a jednocześnie ze świadomością ich długookresowych skutków (pozytywnych i negatywnych). Sprzyja też racjonalizacji gospodarowania publicznymi środkami finansowymi, będącymi w dyspozycji budżetu Gminy.
       Ogólnie biorąc, Strategia rozwoju odpowiada na podstawowe pytanie: co powinniśmy zrobić, aby jak najlepiej zaspokajać zbiorowe potrzeby mieszkańców Gminy Pułtusk?, mając oczywiście na uwadze istniejące ramowe warunki jej dalszego rozwoju takie, jak: 
  • obowiązujące przepisy ustrojowo-prawne i finansowe (ustawy i rozporządzenia),
  •  rozmiary środków finansowych przeznaczanych z budżetu państwa na finansowanie działań w sferze: społecznej (przeciwdziałanie bezrobociu, edukacja, pomoc społeczna, ochrona zdrowia, kultura i sztuka, sport i rekreacja, bezpieczeństwo publiczne), gospodarczej (pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw), infrastruktury technicznej (drogi, komunikacja publiczna) oraz ochrony środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego,
  •  aktualny poziom rozwoju społeczno-gospodarczego Gminy, będący źródłem jej silnych i słabych
  • zasobność finansową budżetu Gminy,
  • możliwości pozyskiwania zewnętrznych, zwłaszcza preferencyjnych źródeł finansowania zadań własnych, w tym ze środków pomocowych Unii Europejskiej.
       U podstaw formułowania STRATEGII ROZWOJU GMINY PUŁTUSK stało przekonanie jej władz, że należy – zgodnie z zapisami Konstytucji RP i innych ustaw oraz wymogami Unii Europejskiej – konsekwentnie wdrażać w życie zasadę zrównoważonego rozwoju Gminy Pułtusk, czyli uznawać nadrzędność wymogów ekologicznych w stosunku do procesów rozwoju społeczno-gospodarczego i zagospodarowania przestrzeni. Innymi słowy, dalszy rozwój Gminy Pułtusk nie może dokonywać się „kosztem” środowiska przyrodniczego, a więc musi respektować oszczędną produkcję i konsumpcję oraz gospodarkę terenami, a także uwzględniać przyszłościowe konsekwencje ekologiczne podejmowanych dzisiaj decyzji. Zachowanie istniejących zasobów ekologicznych oraz dobry stan czystości środowiska przyrodniczego jest jednym z podstawowych warunków podnoszenia jakości życia mieszkańców Gminy.
       Tą zasadą będą kierowały się WŁADZE GMINY PUŁTUSK zarówno w działaniach planistycznych, jak i realizacyjnych w stopniu społecznie, technicznie i ekonomicznie realistycznym (możliwości sfinansowania przedsięwzięć proekologicznych). Działania te dotyczyć będą zarówno obszaru miasta, jak i terenów wiejskich Gminy.
       W rezultacie władze GMINY PUŁTUSK uznały, że głównymi przesłankami opracowania niniejszego dokumentubyła potrzeba stworzenia merytorycznych podstaw do długookresowych i systematycznych działań na rzecz: 
  • promowania ekologicznych kierunków i form w wybranych – a istotnych dla zrównoważonego rozwoju Gminy – sferach i obszarach aktywności mieszkańców (produkcja, usługi, mieszkalnictwo, rekreacja i wypoczynek),
  • ochrony cennych walorów i zasobów środowiska przyrodniczego oraz doprowadzenie jego stanu czystości do standardów Unii Europejskiej,
  • tworzenia jak najlepszych warunków dla dalszego rozwoju gospodarczego jako podstawy do zmniejszania się bezrobocia oraz wzrostu dochodów ludności i budżetu Gminy,
  • prowadzenia aktywnej działalności promocyjnej Gminy a przede wszystkim jej walorów i zasobów (silnych stron), czyli wskazującej na jej atrakcyjność lokalizacyjną dla inwestorów miejscowych i zewnętrznych,
  • efektywnego wykorzystywania środków finansowych z budżetu Gminy, zgodnie z zasadą racjonalnego działania,
  • ubiegania się o pomocowe środki finansowe z Unii Europejskiej oraz pozyskiwanie ich z innych źródeł zewnętrznych na realizację zadań gminnych,
  • nawiązywania i rozwoju współpracy władz GMINY PUŁTUSK z przedsiębiorcami oraz organizacjami pozarządowymi funkcjonującymi na terenie Gminy,
  • nawiązywania i rozwoju współpracy na zasadach partnerstwa z gminami sąsiednimi oraz władzami powiatu pułtuskiego w celu rozwiązywaniu wspólnych problemów, a także z gminami zagranicznymi.
       Należy wyraźnie podkreślić, że STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU MIASTA I GMINY PUŁTUSK DO 2020 ROKU nie jest „GOTOWĄ RECEPTĄ NA SUKCES”, czy też „spisem szczegółowego postępowania”. Jest jedynie „ogólnym drogowskazem”, wskazującym najważniejsze do rozwiązania problemy społeczne, gospodarcze, infrastrukturalne, ekologiczne i przestrzenne, na których powinna być skoncentrowana uwaga władz Gminy (Rady Miejskiej i Burmistrza Miasta) w określonym horyzoncie czasu. Ich skuteczna realizacja zależeć będzie od systematyczności i determinacji w działaniach realizacyjnych zarówno obecnych, jak i przyszłych władz GMINY PUŁTUSK, a także sprzyjających uwarunkowań, tkwiących w jej otoczeniu (sytuacja ogólnokrajowa, europejska).
       Proces opracowywania niniejszego dokumentu podzielono (zgodnie z metodyką planowania strategicznego) na następujące merytoryczne etapy:
 ETAP I – Przeprowadzenie analizy uwarunkowań rozwoju GMINY PUŁTUSK (uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne oraz wskazanie głównych problemów dalszego jej rozwoju,
 ETAP II – Sformułowanie celów rozwoju GMINY PUŁTUSK oraz określenie zadań realizacyjnych. Określono szacunkowe koszty ich realizacji (tam gdzie było to możliwe), a także wskazano zadania priorytetowe.
      Przy formułowaniu STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU MIASTA I GMINY PUŁTUSK DO 2012 ROKU wzięto pod uwagę ustalenia dokumentów strategicznych opracowanych na szczeblu: 
  • krajowym – NARODOWY PLAN ROZWOJU NA LATA2004-2006 I SEKTOROWE PROGRAMY OPERACYJNE
  • wojewódzkim – STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO,
  • powiatowym – STRATEGIA ROZWOJU POWIATU PUŁTUSKIEGO.
      Stąd też, strategiczne i operacyjne cele rozwoju zawarte w STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU MIASTA I GMINY PUŁTUSK DO 2012 ROKU są zgodne z celami i priorytetami zawartymi w wyżej wymienionych dokumentach. Umożliwia to, z punktu widzenia formalnego, ubieganie się GMINY PUŁTUSK o dofinansowanie przewidzianych do realizacji przedsięwzięć rozwojowych, w tym inwestycji komunalnych z funduszy pomocowych Unii Europejskiej.
      Niniejszy dokument pt. STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU MIASTA I GMINY PUŁTUSK DO 2012 ROKU powstał przy dużym udziale merytorycznym reprezentantów społeczności lokalnej, zaś jego projekt został poddany szerokim konsultacjom społecznym. Proces planistyczny miał w związku z tym charakter uspołeczniony.
 

CZĘŚĆ I

 

WEWNETRZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU
GMINY PUŁTUSK

                                                                                                                                                                            1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY PUŁTUSK
 
       GMINA PUŁTUSK jest gminą miejsko-wiejską, położoną w powiecie pułtuskim w północnej części województwa mazowieckiego w odległości ok. 60 km od Warszawy na pograniczu Wysoczyzny Ciechanowskiej i Niziny Kurpiowskiej oraz na zachodnim skraju Puszczy Białej. Graniczy z gminami powiatu pułtuskiego: Gzy, Obryte, Pokrzywnica, Winnica, Zatory oraz z gminami powiatu makowskiego: Szelków i Karniewo.     
      GMINA PUŁTUSK zajmuje obszar 13372 ha (133,7 km2) i zamieszkuje ją obecnie ok. 23,5 tys. mieszkańców, w tym: ok. 18 tys. w mieście i ok. 5,5 tys. na terenach wiejskich. Centralną częścią Gminy jest miasto Pułtusk, które otoczone jest terenami wiejskimi. W skład Gminy Pułtusk wchodzą następujące sołectwa: Białowieża, Boby, Chmielewo, Głodowo, Gnojno, Jeżewo, Grabówiec, Gromin, Kleszewo, Kacice, Kokoszka, Lipa, Lipniki Nowe, Lipniki Stare, Moszyn, Olszak, Pawłówek, Płocochowo, Ponikiew, Przemiarowo, Szygówek, Trzciniec oraz Zakręt. 
      Miasto Pułtusk jest jednym z najstarszych miast północno-wschodniego Mazowsza. Nazywany jest w przekazach źródłowych: Peltovsk, Polthowia, Polthowsko. Leży nad rzeką Narwią, poniżej ujścia rzeczki Pełty. Od niej też wywodzi swą nazwę. Przynajmniej od XII wieku Pułtusk należał do biskupstwa płockiego i pod jego jurysdykcją pozostał do 1796 roku. Około 1230 roku na dzisiejszym pułtuskim wzgórzu zamkowym, powstał gród obronny. Strzegł on północno-wschodnich granic Mazowsza przed najazdami Prusów, Jaćwingów i Litwinów. 
      W 1257 roku miała miejsce przypuszczalnie pierwsza lokacja Pułtuska. Biskup Klemens Pierzchała w 1339 roku lokował miasto na prawie chełmińskim, którego granice w zarysach odpowiadają dzisiejszemu rynkowi. Dynamiczny rozwój Pułtuska był widoczny w XV i XVI wieku, gdy miasto stało się rezydencją biskupów płockich. 
      W XVI wieku Pułtusk był trzecim, co do znaczenia, po Warszawie i Płocku, miastem na Mazowszu. Rozwijał się tu dynamicznie handel i rzemiosło. Na miejscu dawnego, spalonego przez Litwinów grodu, wybudowali oni murowany zamek, a w 1449 roku kolegiatę. Od 1508 roku miasto wybudowało kościoły, m.in. Kościół pw. N.M. Panny, pw. św. Krzyża, kaplicę pw. Marii Magdaleny oraz przytułek dla ubogich, łaźnię miejską i aptekę. Na pułtuskim zamku był przechowywany najstarszy, zachowany do naszych czasów, relikt średniowiecznej sztuki rękopiśmiennej z XI wieku, tzw. Złoty Kodeks Pułtuski. Tu też powstała pierwsza na Mazowszu drukarnia. Biskup Andrzej Noskowski sprowadził do Pułtuska jezuitów, którzy w 1565 roku utworzyli znane w całej Rzeczypospolitej kolegium jezuickie. Wykładali w nim świetni nauczyciele, m.in. ksiądz Piotr Skarga i Jakub Wujek, pierwszy tłumacz pisma świętego na język polski. Spośród absolwentów kolegium wymieńmy chociażby poetę Macieja Kazimierza Sarbiewskiego zwanego Horacym Północy i kanclerza wielkiego koronnego Jerzego Ossolińskiego. Przy pułtuskim kolegium jezuickim powstała pierwsza na ziemiach polskich scena publiczna. W 1594 roku w Pułtusku utworzono pierwsze w diecezji płockiej Seminarium Duchowne. Na przełomie XVI i XVII w. do pułtuskiego kolegium jezuickiego uczęszczało ponad 700 uczniów, pochodzących z całej Rzeczypospolitej. Miasto nazywane było mazowieckim grodem żaków. W XV-XVI w. Pułtusk stał się ważnym ośrodkiem produkcji rzemieślniczej i eksportu zboża, który był możliwy dzięki położeniu nad spławną Narwią. O jego znaczeniu i możliwościach świadczy fakt, iż jako trzecie miasto na Mazowszu, po Płocku i Warszawie, otoczony został murami. 
      Upadek miasta Pułtusk w drugiej połowie XVII wieku i w pierwszej połowie XVIII wieku spowodowany był głównie wydarzeniami potopu szwedzkiego i wielkiej wojny północnej. W maju 1703 roku miasto stało się miejscem wielkiej bitwy między wojskami saskimi i armią szwedzką Karola XII. Mimo upadku gospodarczego miasta, w czasach Komisji Edukacji Narodowej, prowadzona była przez benedyktynów Szkoła Podwydziałowa Pułtuska. Marsz Brygady Madalińskiego, stacjonującej m.in. w Pułtusku, dał sygnał do wybuchu insurekcji kościuszkowskiej. 
      Pułtusk zapisał się w dziejach walk narodowo-wyzwoleńczych. 26 grudnia 1806 roku wojska napoleońskie stoczyły pod Pułtuskiem bitwę z wojskami rosyjskimi. Napoleon Bonaparte przez 5 dni przebywał w Pułtusku. Nazwa miasta zamieszczona została na Łuku Triumfalnym w Paryżu, by uświetnić zwycięstwo Napoleona Bonaparte. W okresie porozbiorowym Pułtusk początkowo był miastem obwodowym, później powiatowym i drugim, co do wielkości, ośrodkiem miejskim północnego Mazowsza. W czasach Królestwa Kongresowego funkcjonowała tu Szkoła Wojewódzka Księży Benedyktynów. W latach II Rzeczypospolitej Pułtusk był miastem garnizonowym. Stacjonował tu 13 Pułk Piechoty. Podczas II wojny Pułtusk został zniszczony w 85%, a liczba ludności zmniejszyła się o 50%. 
      W powojennej historii ważnym wydarzeniem było otwarcie w 1989 roku w Pułtuskim Zamku – Domu Polonii. Wielką szansę na dynamiczny rozwój Pułtuska przyniosło utworzenie w 1994 roku Wyższej Szkoły Humanistycznej im. A. Gieysztora. 
      Od 1 stycznia 1999 roku weszła w życie nowa reforma administracyjna w wyniku, której Pułtusk ponownie stał się siedzibą Starostwa Powiatowego w Pułtusku.   
     GMINA PUŁTUSK jest ośrodkiem o znaczeniu ponadlokalnym. O roli PUŁTUSKA i jego ponadlokalnym znaczeniu świadczą liczne organizacje i instytucje usługowe, organy administracji samorządowej, instytucje ochrony zdrowia i opieki społecznej, edukacji, kultury i sportu, a także tzw. otoczenia biznesu (banki, instytucje ubezpieczeniowe). Działają też liczne organizacje pozarządowe o zasięgu lokalnym i komórki organizacji ogólnopolskich. 
GMINA PUŁTUSK jest także znaczącym ośrodkiem koncentracji działalności gospodarczej, o dużych tradycjach przemysłowych, rzemieślniczych i kupieckich. Rolnictwo na terenach wiejskich GMINY PUŁTUSK zajmuje znaczące miejsce. W końcu 2002 roku zarejestrowanych było 1492 gospodarstwa rolne, w tym: 798 gospodarstw do 5 ha (53,4% ogólnej liczby gospodarstw rolnych), 577 (38,7%) gospodarstw od 6 do 15 ha, 114 (7,6%) gospodarstw od 16 do 50 i zaledwie 3 (0,2%) gospodarstwa powyżej 50 ha. Zdecydowanie przeważają grunty rolne klasy III i IV (ponad 71% powierzchni użytków rolnych), a więc gleby o średniej jakości. Tereny rolne stanowić mogą potencjalną rezerwę terenów pod rozwój funkcji mieszkaniowych, turystyczno-wypoczynkowych i nieuciążliwej dla środowiska przyrodniczego działalności gospodarczo-usługowej. 
      Trwałym elementem zagospodarowania GMINY PUŁTUSK są zasoby dziedzictwa kulturowego świadczące o ciągłości dorobku wielu pokoleń. Prężnie działają placówki kultury na terenie Gminy. Jedną z nich jest Miejskie Centrum Kultury i Sztuki z kinem „Narew”, którego geneza sięga 1910 roku. Jest ono jedną z najstarszych placówek tego typu na obszarze województwa mazowieckiego. Propozycja programowa jest bardzo bogata skierowana do mieszkańców miasta i okolic w każdym wieku, a proponowane oferty kulturalne to, między innymi: 
  • Dziecięca Formacja Tańca Towarzyskiego „Iskierki”,
  • Młodzieżowy Zespół Tańca Nowoczesnego – grupy taneczne XXL i Dekadence,
  • Klub Piosenki dla dzieci i młodzieży,
  • Kursy tańca towarzyskiego dla dorosłych,
  • Pracownia rysunku i malarstwa,
  • Pracownie ceramiki, mozaiki, witrażu i zdobienia szkła,
  • Koło Teatralne,
  • Warsztaty artystyczne „Ogród sztuk”. 
      Miejskie Centrum Kultury i Sztuki organizuje wystawy w nowo utworzonej Galerii Edukacyjnej „4 strony świata”, w której przy współpracy z ambasadami i instytucjami różnych państw prezentowana jest kultura i sztuka z różnych stron świata. Funkcjonuje także Pułtuska Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela, w której skład wchodzą: Filia Biblioteczna Nr 1 (osiedle Popławy w Pułtusku), Filia Biblioteczna Nr 2 (osiedle Tysiąclecia w Pułtusku), Filia Biblioteczna Nr 3 (osiedle Na Skarpie w Pułtusku) oraz Filia Biblioteczna w Przemiarowie. 
      W Pułtusku działa Muzeum Regionalne z cennymi zbiorami zabytków archeologicznych i rzemiosła artystycznego. Muzeum posiada interesujący zespół kartograficzny z Mazowsza, 11 okazów meteorytów, eksponaty związane z kulturą ludową Puszczy Białej.

      Znaczącą rolę w dziedzinie kultury i edukacji spełnia Dom Polonii. Jest on miejscem spotkań, zjazdów, konferencji i sympozjów naukowych, domem pracy twórczej pisarzy i malarzy polskiego pochodzenia podczas ich pobytu w kraju. Dom Polonii propaguje model turystyki oparty na tradycji staropolskiej, oferuje gościom różnego rodzaju kursy: staropolskich tańców, wiedzy o folklorze, polskiej kuchni. Dziedziniec i zabytkowe wnętrza zamku są miejscem organizowania nastrojowych koncertów, wieczorów poezji, spektakli oraz imprez o tematyce historycznej. 

      Na terenie miasta Pułtusk funkcjonuje Wyższa Szkoła Humanistyczna im. A. Gieysztora utworzona w 1994 roku, która kształci studentów na studiach licencjackich i magisterskich na kierunkach: filologia polska, historia, pedagogika, administracja, politologia i nauki polityczne, ochrona środowiska. Od roku 2001 szkoła posiada uprawnienia do nadawania tytułu doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie historia, a od 2002 roku w dyscyplinie nauki polityczne. Szkoła zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Miesięcznika „Perspektywy” za 2003 rok wśród szkół niepaństwowych o charakterze uniwersyteckim z uprawnieniami do nadawania tytułu magistra. Posiada także tytułnajlepszej niepaństwowej szkoły wyższej w kategorii szkół niebiznesowych i uczelni klasy międzynarodowej w rankingu Tygodnika „Wprost”. Od 1 lipca 2000 roku działa przy Wyższej Szkole Humanistycznej Ośrodek Studiów Epoki Napoleońskiej upowszechniający wiedzę o epoce napoleońskiej oraz wydarzenia związane z pobytem Napoleona w Pułtusku. Organizuje także imprezy i widowiska, wystawy i ekspozycje, konferencje i seminaria. Działalność ośrodka wspiera Fundacja Napoleona w Paryżu.
       Na terenie GMINY PUŁTUSK znajduje się wiele cennych zabytków. Należą do nich m.in.:
  • Zespół urbanistyczno – architektoniczny na Rynku (kamienice z XVIII i XIX wieku),
  • Bazylika kolegiacka p.w. Zwiastowania NMP – 1551 rok i św. Mateusza z najbliższym otoczeniem w promieniu 50m oraz plastycznym i architektonicznym wyposażeniem wnętrza (XV – XVIII w.),
  • Dzwonnica przy kolegiacie – 1507 roku, przebudowana w II poł. XVIII wieku,
  • Plebania przy parafii rzymskokatolickiej p.w. św. Mateusza przy ul. Konopnickiej,
  • Kościół filialny p.w. św. Piotra i Pawła – XVII/XVIII w. wraz z wyposażeniem wnętrza,
  • Kościół filialny p.w. św. Józefa – XVII w. wraz z wyposażeniem wnętrza,
  • Kościół p.w. N.P. Marii – XVI w. – obecnie siedziba Archiwum Państwowego,
  • Kościół p.w. św. Krzyża – XVI w.,
  • Dawny Pałac Biskupi – XIV-XVII w. – obecnie Dom Polonii,
  • Budynek Sądu Rejonowego – dawny Dom księży emerytów – XVIII w.,
  • Most arkadowy z XVII w.,
  • Park zamkowy z XVIII-XIX w.,
  • Wieża Ratuszowa – XV-XVI w.,
  • Baszta obronna z XVI w. i baszta przy szpitalu z XVI w.,
  • Piwnice magazynowe wewnątrz tzw. Wzgórza Abrahama, XVII-XVIII w.,
  • Zespół koszar (1880-1890) przy ul. Wojska Polskiego,
  • Dawna Synagoga (1815-1825) przy ul. Kotlarskiej,
  • Obszar d. Fortu Lipniki,
  • Kościół filialny p.w. św. Stanisława Kostki (I poł. XVIII w.), ślady osady starożytnej z okresu późnolateńskiego, park podworski krajobrazowy z XIX w. we wsi Kacice,
  • Płaskie cmentarzysko ciałopalne we wsi Kleszewo,
  • Osada z okresu późnolateńskiego we wsi Olszak.

      Stopień aktywności gospodarczej (przedsiębiorczości) na terenie GMINY PUŁTUSK plasuje się na poziomie wyższym od średniej krajowej i nieco poniżej średniej wojewódzkiej. Liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w latach 2000-2003 wzrosła o ok. 19%i w roku 2003 wynosiła 98. Wskaźnik ten w kraju wynosi – 75, w województwie mazowieckim 103 firmy na 1000 mieszkańców.

       Od 1 stycznia 1999 roku Gmina Pułtusk wchodzi wraz z gminami: Gzy, Obryte, Pokrzywnica, Świercze, Winnica, Zatory w skład powiatu pułtuskiego. Jest on jednym z 39 powiatów ziemskich województwa mazowieckiego. Obejmuje obszar 829 km2, w tym ok. 72% stanowią użytki rolne, 19% lasy i 9% tereny zabudowane (tzw. tereny osiedlowe i pozostałe). Powiat zamieszkuje ok. 52 tys. mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosi średnio 62 osoby na 1 km2 powierzchni i jest zróżnicowana w zależności od gminy. Miasto Pułtusk jest największym skupiskiem ludności, wskaźnik gęstości zaludnienia wynosi 832 osoby na 1 km2. Powiat pułtuski cechuje relatywnie młode społeczeństwo. Odsetek ludności w wieku przedprodukcyjnym w ogólnej liczbie ludności wynosi 21%, ludność w wieku poprodukcyjnym stanowi 17%. Pozostała ludność (62%) to osoby w wieku produkcyjnym. 
 
2. SILNE I I SŁABE STRONY GMINY PUŁTUSK – DIAGNOZA STANU ISTNIEJĄCEGO
 
      Uwarunkowania wewnętrzne rozwoju GMINY PUŁTUSK wynikają z obecnej sytuacji w sferze zaspokojenia potrzeb społecznych, gospodarki lokalnej, ochrony środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego, wyposażenia w infrastrukturę techniczną, finansowej, współpracy Gminy z innymi jednostkami samorządu terytorialnego w kraju i zagranicą oraz udziału Gminy w związkach i stowarzyszeniach komunalnych, współpracy międzynarodowej i promocji Gminy oraz działalności organizacji pozarządowych. Uwarunkowania te analizowano w kategoriach silnych i słabych stron (sił i słabości). Ich enumeracja i analiza jest swoistą „samooceną”, osiągniętego dotąd poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego i wskazuje na istniejący potencjał rozwojowy Gminy.      Uwarunkowania wewnętrzne rozwoju GMINY PUŁTUSK przedstawiają się następująco:
 
SILNE STRONY GMINY PUŁTUSK – CZUNNIKI STYMULUJĄCE I WSPIERAJĄCE JEJDALSZY ROZWÓJ SPOŁECZNO-GOSPODARCZY
   
 
Wielofunkcyjność Gminy Pułtusk. Jest ona subregionalnym centrum administracji (siedziba władz powiatu), edukacji (szkolnictwo ponadgimnazjalne i wyższe), ochrony zdrowia (podstawowa i specjalistyczna opieka medyczna), a także centrum usług i handlu dla otaczających ją obszarów.

 
Położenie wzdłuż drogi krajowej Warszawa – Ostrołęka – Augustów nr 61 (najbliższa droga łącząca Warszawę z jeziorami mazurskimi) oraz na wodnym szlaku komunikacyjnym wiodącym na Wielkie Jeziora Mazurskie i Pojezierze Augustowskie – rzeka Narew, prawobrzeżny dopływ Wisły.

 
Wzrost zainteresowania mieszkańców Warszawy spędzaniem czasu wolnego na terenie Gminy ze względu na obecność licznych zabytków i atrakcyjne walory krajobrazowo-przyrodnicze.

 
Siedziba władz powiatu pułtuskiego – administracyjna funkcja Pułtuska. Siedziba Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej,Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego oraz Zarządu Dróg Powiatowych, Powiatowego Urzędu Pracy, Powiatowej Komendy Policji, Prokuratury Rejonowej i Sądu, Powiatowego Lekarza Weterynarii, Państwowego Inspektora Sanitarnego, SANEPID-u.

 
Pułtusk, zwany „Wenecją Północy”, jest jednym z najstarszych miast Mazowsza – uzyskał prawa miejskie w 1339 roku.

 
Znaczące walory krajobrazowe i turystyczne – atrakcyjne położenie wzdłuż rzeki Narew z rozciągającym się na jej lewym brzegu dużym kompleksem leśnym należącym do Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego. Na terenie parku leży 34,8% ogólnej powierzchni Gminy, a otulina parku stanowi 15,6%.

 
Miasto jest liczącym się ośrodkiem życia kulturalnego i oświatowego. Znajduje się tutaj m.in. Dom Polonii, Pułtuskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Wyższa Szkoła Humanistyczna im. A. Gieysztora, Muzeum Regionalne, Państwowa Szkoła Muzyczna I st., Miejskie Centrum Kultury i Sztuki, Kino „Narew”.

 
Funkcjonowanie w Pułtusku wyższej szkoły o randze międzynarodowej skupiającej wybitne grono profesorskie – Wyższej Szkoły Humanistycznej im. A. Gieysztora, zajmującej pierwsze miejsce w rankingu Miesięcznika „Perspektywy” za 2003 rok wśród szkół niepaństwowych o charakterze uniwersyteckim. Posiada uprawnienia do nadawania tytułu magistra oraz posiada tytułnajlepszej niepaństwowej szkoły wyższej w kategorii szkół niebiznesowych i uczelni klasy międzynarodowej w rankingu Tygodnika „Wprost”. Szkoła jest członkiem konferencji Rektorów Akademickich Szkół Wyższych. Należy także do European University Association oraz Compostela Grupo De Universidades. Szkoła posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk humanistycznych na Wydziale Historycznym i Nauk Politycznych. W 2000 roku Szkoła utworzyła Ośrodek Studiów Epoki Napoleońskiej, a także Instytut Archeologii i Antropologii. Prowadzi też liczne studia podyplomowe. Na studiach dziennych studiuje 1,5 tys. studentów, zaś na zaocznych – kilkanaście tysięcy. Funkcjonowanie WSH jest istotnym czynnikiem wpływającym na wzrost prestiżu Pułtuska w otoczeniu.

 
Obecność w mieście Pułtusk Międzynarodowego Ośrodka Polonijnego – „Dom Polonii”, za pośrednictwem, którego dokonuje się promocja Gminy wśród Polonii zamieszkującej w wielu krajach świata. Funkcjonowanie MOP – „Dom Polonii” jest także, tak samo jak w przypadku WSH, istotnym czynnikiem wpływającym na wzrost prestiżu Pułtuska w otoczeniu.

 
Przy „Domu Polonii” funkcjonuje Ośrodek Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego, został powołany w styczniu 1992r. Zadaniem Ośrodka jest dokumentowanie życia codziennego, osiągnięć kulturalnych i intelektualnych Polaków na Wychodźstwie.

 
Dziedzictwo kulturowe i historyczne oraz wielowiekowe tradycje miejskie Pułtuska sięgające XII wieku.

 
Funkcjonowanie na terenie Pułtuska licznych organizacji pozarządowych.

 

Członkostwo Pułtuska w Związku Gmin Ziemi Pułtuskiej.

 
Współpraca międzynarodowa, która rozwijana jest przez władze samorządowe, placówki oświatowe oraz przez prywatnych inwestorów i przedsiębiorców.

 
Opracowanie monografii Pułtuska przez Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

 
Dobre funkcjonowanie Urzędu Miasta – fachowa i szybka obsługa interesantów.

 
Obecność Pułtuska w literaturze polskiej. Swój pobyt w szkole w Pułtusku opisał Wiktor Gomulicki w powieści dla młodzieży pod tytułem „Wspomnienia niebieskiego mundurka”.

Sfera społeczna

 
W ostatniej dekadzie utrzymuje się dodatnia tendencja przyrostu naturalnego.

 
Znaczna cykliczna migracja młodzieży akademickiej do Pułtuska, która jest wynikiem funkcjonowania Wyższej Szkoły Humanistycznej im. A. Gieysztora – 1500 studentów studiów dziennych i kilkanaście tysięcy słuchaczy w trybie studiów zaocznych. Szkoła jest istotnym czynnikiem miastotwórczym i źródłem dochodów dla mieszkańców Pułtuska.

 
W Pułtusku mieszka około 45% całej ludności powiatu, zaludnienie wynosi 178 osób/km2 – średnia dla Powiatu Pułtuskiego to 62 osoby/km2.

 
Duży potencjał ludzki, w tym ludności w wieku produkcyjnym.

 
Poszerzający się dostęp do informacji dla mieszkańców poprzez rozwijającą się prasę lokalną oraz media internetowe (serwisy informacyjne WWW).

Edukacja

Aktywność twórcza dzieci i młodzieży.

 
Współpraca szkół w ramach programu edukacyjnego Unii Europejskiej Sokrates-Comenius z partnerskimi szkołami europejskimi.

 
Pełna oferta kształcenia zintegrowanego (od przedszkola do liceum ogólnokształcącego).

 
Sieć przedszkoli i wysoka jakość świadczonych usług przez przedszkola. Na terenie Gminy funkcjonują 4 przedszkola (3 przedszkola na terenie miasta i 1 przedszkole wiejskie w Przemiarowie). Łącznie do tych placówek uczęszcza ok. 382 dzieci.
Dobra wzajemna współpraca gminnych placówek szkolnych. Na terenie Gminy Funkcjonuje 6 publicznych szkół podstawowych i 4 publiczne gimnazja. Wszystkie szkoły posiadają świetlicę, bibliotekę, pracownie komputerowe. W szkołach podstawowych uczy się ok. 2100 dzieci (ok. 60 w klasie „0”), zaś w gimnazjach – ok. 1115 dzieci.
Wystarczająco rozwinięta sieć szkolnictwa ponadgimnazjalnego – Liceum Ogólnokształcące im. P.Skargi, Zespół Szkół Zawodowych im. J.Ruszkowskiego, Zespół Szkół im. B.Prusa.
System wynagradzania nauczycieli w zakresie dodatków motywacyjnych i funkcyjnych.
Zakończenie prac związanych z rozbudową boiska szkolnego przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Przemiarowie.
Rozwój szkolnictwa niepublicznego – Zespół Szkół Społecznego Towarzystwa Oświatowego.
Funkcjonowanie specjalnych placówek oświatowych, takich jak: Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Bursa Szkolna.
Wykwalifikowana kadra pedagogiczna, zatrudniona w pułtuskiej oświacie. Większość nauczycieli posiada stopień nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego z wyższym wykształceniem magisterskim.
Dobrze funkcjonujący system świadczeń socjalnych dla nauczycieli i pracowników szkół (m.in. fundusz mieszkaniowy i remontowy, kasa zapomogowo-pożyczkowa).
Lokalizacja w Pułtusku filii Zespołu Placówek Doskonalenia Nauczycieli Biblioteki Pedagogicznej w Ciechanowie.
Realizacja programu dożywiania w szkole dzieci z najuboższych rodzin.
Na terenie Gminy funkcjonuje Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w skład, którego wchodzą: Publiczna Szkoła Podstawowa Specjalna dla uczniów z upośledzeniem umysłowym, Publiczne Gimnazjum Specjalne dla upośledzonych umysłowo, Publiczna Szkoła Przysposabiająca do Pracy Zawodowej dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym oraz Internat.
Funkcjonowanie placówek i szkół niepublicznych kształcących dorosłych: Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Pułtusku, Zaoczne Technikum Informatyczne dla Dorosłych w Pułtusku, Zaoczne Technikum Mechaniczne dla Dorosłych w Pułtusku, Zaoczne Technikum Technologii Drewna dla Dorosłych w Pułtusku, Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące w Pułtusku (przy ZSZ im. J.Ruszkowskiego).
Funkcjonuje międzynarodowa Szkoła Muzyczna YAMAHA (w dawnym budynku Szkoły Podstawowej nr 4) oraz Państwowa Szkoła Muzyczna I-go stopnia.

Ochrona zdrowia
Zapewniona podstawowa opieka medyczna oraz pomoc doraźna na terenie Gminy. Funkcjonuje Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej.
Funkcjonowanie Szpitala Powiatowego z 165 łóżkami oraz specjalistycznych przychodni zdrowia.
Funkcjonowanie placówek niepublicznej służby zdrowia – Caritas Diecezji Płockiej, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Nowa-Med.”, Zespół Przychodni Specjalistycznych „AL-Med.”, Zespół Lekarzy Specjalistów „Medyk”, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Eskulap”, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „GAJDA-MED”, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „MEDICA”.
Dobrze rozwinięta sieć gabinetów stomatologicznych i aptek.

Pomoc społeczna
Organizowanie i dofinansowywanie z budżetu Gminy imprez kulturalno-rozrywkowych, których ideą przewodnią jest propagowanie zdrowego – trzeźwego stylu życia.
Funkcjonowanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.
Funkcjonowanie przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej Klubu „Srebrny Wiek” dla osób samotnych.
Aktywna działalność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pułtusku. W latach 1998-2002 – 8,2 tys. pułtuskich rodzin zostało objęte pomocą społeczną. Ośrodek podejmuje różne formy interwencji, począwszy od przyznawania zasiłków pieniężnych po pomoc niematerialną (doradztwo, konsultacje prawne i pedagogiczne, pomoc usługową dla obłożnie chorych, bezpłatne posiłki w szkołach i dla mieszkańców Gminy).
Opracowanie przez MOPS programu dla osób uzależnionych od alkoholu i ich rodzin, klub AA „Perełka”, współpraca z Parafią Św. Józefa, organizacja spotkań lokalnej społeczności.

Kultura i sztuka
Na terenie Gminy znajduje się szereg obiektów wpisanych do rejestru zabytków najważniejsze z nich to: Bazylika Kolegiacka pw. Św. Mateusza, najdłuższy rynek miejski w Europie (400m) z klasycystycznymi kamienicami w Pułtusku, Zamek Biskupów Płockich (dziś Dom Polonii) z XIV-XVI w., kaplica Św. Marii Magdaleny z XVI w., gotycka Wieża Ratusza z XVI w., Kościół pw. Św. Piotra i Pawła z XVIII w., dawny kościół NP Marii (dziś siedziba Archiwum Państwowego), kościół Św. Józefa i klasztor poreformacki z XVIII w., kościół Św. Krzyża z XVI w.
Działalność Pułtuskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego.
Objęcie strefą ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego miasta Pułtuska.
Historyczny teren wielkich bitew podczas potopu szwedzkiego i kampanii napoleońskiej – w maju 1703 roku Pułtusk był miejscem bitwy między wojskami saskimi a armią szwedzką, a dnia 26.12.1806 roku wojska rosyjskie stoczyły bitwę z wojskami Napoleona Bonaparte, która rozpoczęła kampanię Wielkiej Armii Napoleońskiej zakończoną pokojem w Tylży i utworzeniem Księstwa Warszawskiego. Zwycięstwo Napoleona zostało uwieńczone napisem Pułtusk na Łuku Triumfalnym w Paryżu oraz przy grobowcu Cesarza.
Funkcjonowanie Muzeum Regionalnego w Pułtusku.
Aktywna działalność Miejskiego Centrum Kultury i Sztuki. Jest ono organizatorem lub współorganizatorem cyklicznych imprez i koncertów o charakterze kulturalno-patriotycznym oraz przeglądów, konkursów, festiwali, przeglądów filmowych, warsztatów artystycznych i jazzowych oraz konkursów tańca, wystaw. Przy MCKiS funkcjonuje Galeria Edukacyjna „4 strony świata”. Prowadzi liczne zespoły oraz koła zainteresowań – formacje tańca folklorystycznego, towarzyskiego i nowoczesnego, klub piosenki, koło teatralne, pracownia rysunku, malarstwa, ceramiki, witrażu, mozaiki artystycznej.
Funkcjonowanie kina „Narew” przy Miejskim Centrum Kultury i Sztuki w Pułtusku.
Rozwijająca się prasa lokalna – Tygodnik Pułtuski, Tygodnik Ciechanowski, Tygodnik Ostrołęcki, Pułtuska Gazeta Powiatowa.
Funkcjonowanie Oddziału Archiwum Państwowego m.st. Warszawy w Pułtusku.
Funkcjonowanie Pułtuskiej Biblioteki Publicznej im. J. Lelewela z czterema filiami, która organizuje różnorodne imprezy – Dni Literatury Dziecięcej, wystawy, lekcje biblioteczne, spotkania z regionalnymi poetami i konkursy.
Organizowanie cyklicznych imprez takich, jak: obchody Dni Patrona Miasta – Św. Mateusza, obchody rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, obchody rocznicy Bitwy Warszawskiej, obchody Święta Odzyskania Niepodległości, „Napoleon w Pułtusku”, obchody Dnia Ziemi oraz festyny sportowe, szanty nad Narwią, Juwenalia, Dni Kariery w Wyższej Szkole Humanistycznej w Pułtusku, Powiatowy Dzień Strażaka, Powiatowe Święto Ludowe, Mistrzostwa Radnych i Pracowników Samorządowych w tenisie stołowym i ziemnym.
Odbywają się cykliczne imprezy o charakterze ogólnopolskim: warsztaty jazzowe, Europejski Festiwal Filmów, Ogólnopolski Festiwal Teatrów Studenckich „Atena”.

Sport i rekreacja
Istniejące obiekty i zespoły obiektów sportowych dają dobre możliwości uprawiania niektórych dyscyplin sportowych, w tym sportu kwalifikowanego oraz rekreacji i wypoczynku mieszkańców.
Korzystne warunki przyrodniczo – krajobrazowe. Duża liczba terenów o walorach rekreacyjno – wypoczynkowych w dolinie rzeki Narew i stanicy rzecznej PTTK.
Działalność Ludowego Klubu Sportowego „Nadnarwianka” – drużyna piłkarska grająca w IV lidze oraz Klubu Sportowego „Narew” – możliwość uprawiania sportów siłowych (trójbój siłowy), liczni reprezentanci Polski, medaliści mistrzostw świata i Europy.
Funkcjonowanie Międzyszkolnego Klubu Sportowego przy Zespole Szkół Nr 4, istnienie klas sportowych, dobrych boisk i hali sportowej.
Funkcjonowanie Uczniowskich Klubów Sportowych oraz Klubu Sportowego przy parafii św. Józefa w Pułtusku.
Coraz większa liczba dzieci i młodzieży uczestniczy w zajęciach sportowo-rekreacyjnych.
Przez Gminę Pułtusk prowadzą szlaki krajobrazowo-przyrodnicze: Szlak Wielkiej Przyrody – Pułtusk, Popławy, Rezerwat „Wielgolas”, Obryte i szlak z Pułtuska przez Ponikiew do Gnojna.
Na terenie Gminy urządzone są cztery ścieżki rowerowe (szlak Bobra, szlak puszczański, szlak zielony, szlak nadnarwiański) o łącznej długości ok. 50 km. prowadzące przez malownicze tereny nadnarwiańskie, Puszczę Białą i Nadbużański Park Krajobrazowy.

Bezpieczeństwo publiczne
Realizacja programu „Bezpieczne Miasto” od 1998 roku.
Aktywna działalność Komendy Powiatowej Policji w Pułtusku.
Funkcjonowanie Zespołu Reagowania Miasta i Gminy Pułtusk, którego celem jest zapobieganie skutkom klęsk żywiołowych.
Funkcjonowanie na terenie Pułtuska Straży Miejskiej oraz Ochotniczych Straży Pożarnych.
Wykrywalność sprawców przestępstw z roku na rok wzrasta i kształtowała się w 2003 roku na poziomie ponad 66% (średnia dla województwa mazowieckiego wynosi 60%, a dla całego kraju niewiele ponad 55%).

Sfera ekologiczna i urządzeń ochrony środowiska
Cały teren Gminy wchodzi w skład obszaru funkcjonalnego Zielone Płuca Polski, czyli obszaru            o relatywnie czystym powietrzu atmosferycznym w stosunku do średniej ogólnopolskiej oraz unikatowych wartościach przyrodniczo-krajobrazowych.
W rejestrze prawnie chronionych Pomników Przyrody wpisano 5 obiektów przyrodniczych znajdujących się na terenie Gminy Pułtusk – 2 dęby szypułkowe, topola biała we wsi Szygówek, dąb szypułkowy we wsi Ponikiew oraz dąb szypułkowy we wsi Grabówiec.
W rejestrze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znajdują się: zabytkowy park podworski w Kacicach i park zamkowy w Pułtusku.
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje ponad połowę powierzchni Gminy bez centralnej części miejskiej. Znaczna część Gminy objęta jest obszarem węzłowym o znaczeniu międzynarodowym w ramach sieci ECONET.
Lasy i grunty leśne stanowią ponad 10% ogólnej powierzchni Gminy.
Bardzo dobry stan czystości powietrza atmosferycznego – bliskość Puszczy Białej.
Cały teren Gminy objęty jest systemem segregacji i selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.
Opracowanie gminnego planu gospodarki odpadami.
Możliwości rozwijania rolnictwa ekologicznego i produkcji zdrowej żywności.
Znaczne rezerwy w zasobach wód podziemnych eksploatowanych z istniejących ujęć wody.
Obecność trzech Stacji Uzdatniania Wody produkujące wodę o względnie dobrej jakości – Pułtusk, Trzciniec i Lipa. Na ich bazie funkcjonują trzy grupowe wodociągi:
  • Pułtusk obejmujący miasto Pułtusk i wsie: Jeżewo, Kacice, Płocochowo, Lipniki Stare, Lipniki Nowe, Grabówiec;
  • Trzciniec obejmujący wsie: Trzciniec, Zakręt, Białowieża, Gromin, Moszyn, Głodowo, Przemiarowo;
  • Lipa obejmujący wsie Lipa i Chmielewo, Boby.
Sieć wodociągowa pokrywa 99% zapotrzebowania na terenie miasta Pułtusk i w 58% na obszarach wiejskich.
Funkcjonowanie Oczyszczalni Ścieków spełniającej standardy unijne w zakresie oczyszczania ścieków.
Następuje sukcesywna rozbudowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
Zabezpieczone tereny pod rozbudowę nowoczesnego składowiska odpadów stałych w Płocochowie.
Prowadzenie edukacji ekologicznej, głównie wśród dzieci i młodzieży szkolnej. Organizowanie w ramach obchodów „Dnia Ziemi” międzyszkolne konkursy plastyczne, literackie i wiedzy ekologicznej, a także zadrzewień oraz konkursów zbiórki makulatury i zużytych baterii.
Istnienie źródeł geotermalnych położonych na głębokości 1500 metrów i możliwość ich wykorzystania do rozwoju funkcji uzdrowiskowych Pułtuska jako „miasta kurortu” oraz ogrzewania budynków.

Sfera gospodarcza i rolnictwo
Położenie nad rzeką Narew – możliwości rozwoju infrastruktury dla żeglarzy (bazy noclegowej, ośrodka żeglarskiego) oraz sportów i rekreacji związanych z wykorzystaniem istniejących zasobów wodnych.
Duży potencjał dla rozwoju agroturystyki na terenach wiejskich Gminy.
Utworzenie związku grupy producentów ziemniaków z sołectw: Płochocowo, Lipniki Stare, Trzciniec i Boby, którzy nawiązali kontakty m.in. z Instytutem Ziemniaka i Giełdą Towarów Rolnych w Broniszach pod Warszawą.
Występowanie surowców mineralnych wykorzystywanych lokalnie w budownictwie oraz produkcji ceramiki budowlanej – gliny, piaski, iły, żwiry.
Tradycje przemysłowe i rzemieślnicze Pułtuska.
Obecnie na terenie Pułtuska funkcjonuje ok. 2300 przedsiębiorców, głównie w działalności handlowej – 44,4% ich ogółu i w budownictwie – 13,9% ich ogółu. Działalność transportową prowadzi 8,5% ogółu zarejestrowanych podmiotów gospodarczych.
Zacieśniająca się współpraca Władz Gminy Pułtusk z samorządem gospodarczym.
Dobrze rozwinięta sieć handlowa i usługowa.
Duża liczba instytucji tzw. otoczenia biznesu – dobrze rozwinięty sektor usług bankowych i ubezpieczeniowych.
Lokalizacja w sąsiedniej gminie Winnica nowoczesnej mleczarni z udziałem kapitału holenderskiego, która poszukuje surowca w pobliskich miejscowościach.
Znaczny ruch budowlany na cele rekreacyjne na terenie Gminy w miejscowościach: Kacice, Lipa, Chmielewo, Gnojno, Szygówek, Pawłówek, Ponikiew.

Sfera przestrzenna
Duże rezerwy terenów, które po uzbrojeniu można przeznaczyć pod budownictwo mieszkaniowe i rekreacyjne oraz pod przemysł i usługi.
Relatywnie niskie ceny gruntów.

Sfera mieszkalnictwa
Funkcjonowanie Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w Pułtusku i spółdzielni mieszkaniowych.
Poprawa polityki czynszowej Gminy pozwalająca na stopniowe urealnienie wysokości czynszu oraz zwiększenie efektywności ściągania opłat czynszowych.

Sfera infrastruktury technicznej

Drogi i transport publiczny
Opracowanie wykazu dróg wraz z oceną ich stanu technicznego.
Gęsta sieć przystanków komunikacji autobusowej – strefa dojścia pieszego wynosi w Pułtusku maksymalnie 800 metrów, a na wsi do 1 km.
Dobrze rozwinięta komunikacja międzymiastowa średniodystansowa i dalekobieżna – transport PKS i autobusy prywatne.

Telekomunikacja, elektroenergetyka, gaz sieciowy, energetyka cieplna
Odpowiednia infrastruktura techniczna w zakresie sieci: elektroenergetycznej i telekomunikacyjnej (nowoczesna o znacznej pojemności centrala telefoniczna TP S.A.).
Wysoki wskaźnik dostępności telefonów na 1000 mieszkańców – w mieście Pułtusk wynosi 301,68, na terenach wiejskich 203,78 – dla powiatu pułtuskiego wynosi 204,38, dla województwa mazowieckiego 310,8.
Funkcjonuje stacja gazowa redukcyjno-pomiarowa – stopień jej wykorzystania wynosi zaledwie 11%.
Opracowanie przez PEC Sp. z o.o. dokumentu pt. Plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego     i przyszłego zaopatrzenia w ciepło Miasta i Gminy Pułtusk. Sukcesywna wymiana tradycyjnych rur ciepłowniczych na preizolowane, wdrażanie automatyki procesów wytwórczych i przesyłu.
 
SŁABE STRONY GMINY PUŁTUSK – CZYNNIKI OGRANICZAJĄCE I HAMUJĄCE JEJ DAOSZY ROZWÓJ SPOŁECZNO-GOSPODARCZY
   Biorąc po uwagę diagnozę stanu istniejącego, władze GMINY PUŁTUSK będą prowadziły systematyczne i długookresowe działania na rzecz umacniania jej silnych stron oraz sukcesywnego eliminowanie słabych stron. Takie działania będą niewątpliwie pozytywnie wpływać na poprawę środowiska życia mieszkańców i warunki funkcjonowania podmiotów gospodarczych, a także przyczyniać się będą do wzrostu atrakcyjności lokalizacyjnej Gminy Pułtusk dla nowych mieszkańców, inwestorów i rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych.
 
3. SYTUACJA FINANSOWA GMINY PUŁTUSK3
 Dochody budżetowe
       Dochody budżetu GMINY PUŁTUSK wzrosły w latach 2000–2004 z 25.354,9 tys.zł. do 30.987,0 tys. zł.4 Z kolei ich realna wartość5 wzrosła z 29.198,7 tys.zł. w 2000r. do 30.987,0 tys. zł w 2004r. Najwyższy realny poziom osiągnęły w 2003r. (30,7 mln zł), nieco wyższa wartość planowana jest w 2004r. W całym okresie zanotowano realny przyrost dochodów o 6,1%. W kolejnych latach zwraca uwagę stosunkowo stabilny poziom wpływów budżetowych. Zestawienie dochodów budżetu Gminy Pułtusk w cenach bieżących i stałych, z wyszczególnieniem ich głównych źródeł dla lat 2000-2004, przedstawiono w poniższym zestawieniu (w tys. zł):
  
Wyszczególnienie

2000

2001

2002

2003

2004
ceny bieżące
i stałe

Dynamika 2004/2000
2000=100
ceny stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

Dochody własne

8 490,77

9 777,97

9 203,12

10 208,10

9 138,94

9 601,37

10 632,06

10 844,71

11 142,31

113,95

Udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa

4 536,28

5 223,98

4 846,65

5 375,91

4 935,39

5 185,12

5 144,33

5 247,21

6 959,96

133,23

Subwencja ogólna

8 449,51

9 730,46

9 445,66

10 477,13

10 033,13

10 540,81

11 063,44

11 284,71

10 458,49

107,48

Dotacje

3 878,33

4 466,29

3 505,04

3 887,79

3 551,46

3 731,16

3 295,65

3 361,57

2 426,28

54,32

RAZEM DOCHODY

25 354,89

29 198,69

27 000,47

29 948,92

27 658,92

29 058,46

30 135,48

30 738,19

30 987,03

106,12
  
            Dane liczbowe dla lat 2000-2004 obrazujące zmiany struktury poszczególnych źródeł dochodów budżetu GMINY PUŁTUSK przedstawiono w poniższym zestawieniu (w %):
 
Wyszczególnienie 

2000

2001

2002

2003

2004

2004-2000

Dochody własne

33,49

34,09

33,04

35,28

35,96

2,47

Udziały w podatkach budżetu państwa

17,89

17,95

17,84

17,07

22,46

4,57

Subwencja ogólna

33,32

34,98

36,27

36,71

33,75

0,43

Dotacje

15,30

12,98

12,84

10,94

7,83

-7,47

Dochody ogółem

100,00

100,00

100,00

100,00

100,00

0,00
 

      W latach 2000-2003 miały miejsce następujące zmiany w strukturze dochodów Gminy Pułtusk: 

  • w strukturze wpływów dominowały dochody własne (35,3% w 2003r.); ich udział zwiększył się w analizowanym okresie o 1,7% pkt proc.; 2004r. cechuje dalszy ich przyrost do 35,96%;
  • odrębna grupa dochodów własnych – udziały w podatkach budżetu państwa – stanowiły w 2003 roku 17,1% dochodów ogółem; w latach 2000-2003 udział tej grupy zmniejszył się o 1 pkt proc., a po uwzględnieniu zmian wynikających z ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w 2004r. nastąpił ich przyrost do 22,5%, tj. o 4,6 pkt proc;
  • udział subwencji wzrósł w analizowanym okresie o 2,8 pkt proc., stanowiąc w 2003r. istotne źródło dochodów ogółem (36,7%); w 2004r. ich udział zmniejszył się do 33,7%;
  • w latach 2000-2003 udział dotacji zmniejszył się o 3,4 pkt proc. (do 10,9%); w wyniku zmian ustawowych w 2004r. nastąpił dalszy spadek do 7,8%.
       Analizy historyczne wielkości i dynamiki zmian dochodów budżetu Gminy Pułtusk wykazały zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty jej finansów. Wśród zjawisk pozytywnych można wyróżnić:

  1. Nominalny i realny wzrost wartości dochodów ogółem. W wartościach realnych dochody roku 2004 są najwyższe w całym okresie. Ten trend w miarę możliwości powinien znaleźć kontynuację w bieżącej i przyszłej polityce finansowej gminy. Wzrastający zasób środków budżetowych daje możliwość lepszego wypełniania funkcji samorządu gminnego jako gospodarza terenu.
  2. Kwotowy wzrost wpływów z tytułu dochodów własnych, w tym także udziałów w podatkach budżetu państwa.
  3. Stosunkowo wysoki udział dochodów własnych liczonych wraz z udziałami w podatkach budżetu państwa (58,5% w 2004r.). Towarzyszył temu realny wzrost wpływów, co świadczy o wzroście potencjału ekonomicznego Gminy i umacnianiu jej bazy ekonomicznej. Głównym składnikiem dochodów własnych są podatki i opłaty lokalne. Zachodzi więc relacja: silniejsza baza ekonomiczna Gminy – wyższe wpływy budżetowe. Umacnianie się tych tendencji sprzyjać będzie wzrostowi stabilnych dochodów budżetu. Stąd ważnym zadaniem Władz Gminy Pułtusk będzie kształtowanie prorozwojowej polityki podatkowej i skuteczne jej realizowanie.
      Natomiast, wśród zagrożeń wynikających z przeprowadzonych analiz dochodów budżetu GMINY PUŁTUSK można wymienić:
  1. Realny spadek wpływów z udziałów w podatkach budżetu państwa w latach 2000-2003, nie korelujący ze wzrostem wpływów z podatków lokalnych. Sytuacja ta sugeruje, że w Gminie należy podjąć działania w celu urealnienia wpływów z podatków wspólnych,
  2. Stałe zmniejszanie się wpływów uzyskiwanych z tytułu dotacji (dotyczy okresu do 2003 roku; rok 2004 cechuje brak porównywalności w związku z ustawową zmianą źródeł dochodów gmin). Występująca sytuacja może świadczyć o niedostatecznym stopniu finansowania tych zadań środkami budżetu państwa. Następstwem może być obniżenie jakości świadczonych usług lub konieczność ich finansowania innymi środkami budżetowymi;
  3. W latach 2000-2003 niewielki przyrost udziału subwencji w dochodach ogółem, zwiększający uzależnienie budżetu gminy od zewnętrznych źródeł finansowania. W 2004 roku planowane wpływy z tytułu subwencji są niższe od osiągniętych w 2003 roku.
      Generalnie rzecz biorąc, zanotowane w analizowanym okresie zmiany są korzystne dla GMINY PUŁTUSK z punktu widzenia gospodarowania budżetem i możliwości jego długookresowego prognozowania. Wynika to zarówno ze wzrostu realnych dochodów, jak i uniezależnienia się budżetu Gminy od dochodów wspomagających (subwencje), nie podlegających lokalnemu władztwu decyzyjnemu. Rosnący udział dochodów własnych sprzyja tworzeniu trafnych prognoz finansowych i strategii/programów rozwojowych. Jest też wskaźnikiem pozytywnie ocenianym przez podmioty zewnętrzne, w tym instytucje kapitałowe i finansowe – w sytuacji wejścia na rynek kapitałowy. Analiza danych historycznych budżetu GMINY PUŁTUSK (lata 2000-2003) wykazuje, że w kolejnych latach wzajemne proporcje poszczególnych źródeł dochodów były stosunkowo stabilne. Świadczy to o występującej konsekwencji w postępowaniu Władz GMINY PUŁTUSK oraz stabilności jej sytuacji społeczno-gospodarczej. W przyszłości zarówno Rada Gminy, jak i Burmistrz powinni dążyć do wzrostu dochodów budżetu. Polityka ta powinna być stosowana konsekwentnie w ciągu najbliższych kilku lat w celu zapewnienia korzystnych warunków dla dynamizowania rozwoju lokalnego poprzez dalszy stały wzrost inwestycji komunalnych. Ważną częścią dochodowej i wydatkowej części budżetu Gminy Pułtusk jest oświata. Dbając o właściwe proporcje pomiędzy wydatkami bieżącymi i inwestycyjnymi należy zwrócić uwagę na wzajemne kształtowanie się relacji dochodów budżetu Gminy i wydatków oświatowych. Wielkość wydatków oświatowych powinna być porównywalna z kwotami przekazywanej Gminie subwencji oświatowej.
 
Wydatki budżetowe
       Wydatki budżetu GMINY PUŁTUSK wzrosły w badanym okresie z 25.730,7tys. zł w 2000r. do 30.167,3tys. zł w 2003r. oraz 30.019,5 tys. zł planowanych w 2004r. W wartościach realnych oznacza to wzrost o 4,7%, z 29.631,5 tys. zł w 2000r. do 31.019,5 tys. zł w 2004r. Najwyższe realne wartości cechują lata 2001 i 2004. Szczegółowe zestawienie przedstawiono w poniższym zestawieniu (w tys. zł):
 
Wyszczegól-nienie

2000

2001

2002

2003

2004

Dynamika zmian
2004/2000
2000=100
ceny stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące

ceny
stałe

ceny bieżące
i stałe

wydatki ogółem

25 730,68

29 631,45

28 890,64

32 045,49

28 271,19

29 701,72

30 167,26

30 770,60

31 019,48

104,68

wydatki bieżące

22 196,54

25 561,54

25 449,18

28 228,23

25 542,49

26 834,94

27 174,37

27 717,86

25 889,00

101,28

wydatki inwestycyjne

3 534,13

4 069,91

3 366,40

3 734,01

2 649,27

2 783,33

2 715,93

2 770,25

4 788,48

117,66
 
      Analiza dynamiki zmian wydatków w kolejnych latach w wartościach realnych wykazuje dość stabilną sytuację. W wartościach nominalnych miał miejsce ich stopniowy wzrost z maksymalną wartością planowaną w 2004r. Zanotowany w latach 2003-2004 realny wzrost wielkości wydatków ogółem (+4,7%) następował w sytuacji szybszego przyrostu wydatków inwestycyjnych (+17,7%) niż wydatków bieżących (+1,3%). W ostatnich latach jest to tendencja bardzo rzadko występująca w polskich gminach. W gospodarce budżetowej i polityce finansowej pożądanym jest dążenie do racjonalizacji wydatków bieżących. Politykę władz Gminy Pułtusk w tym zakresie należy ocenić pozytywnie.
      Analiza wielkości wydatków ogółem wykazała w badanym okresie ich porównywalny przyrost z przyrostem dochodów. Podkreślenia wymaga fakt nieco szybszego tempa przyrostu dochodów w stosunku do wydatków (+1,5%). Nie dochodzi więc do często spotykanego w polskich gminach zjawiska rozwarcia nożyc pomiędzy tempem wzrostu dochodów i wydatków budżetowych. Corocznie należy jednak monitorować wynik finansowy budżetu Gminy, z zaleceniem przeciwdziałania generowaniu zbyt wysokiego deficytu.
      Mimo ogólnie dobrej sytuacji finansowej władze stanowiące i wykonawcze GMINY PUŁTUSK powinny, w sposób systematyczny, dążyć do wzrostu lokalnej bazy dochodowej. Będzie temu sprzyjać wzrost skali i tempa realizacji inwestycji komunalnych, zwiększających lokalną bazę ekonomiczną, a w konsekwencji potencjał dochodowy budżetu Gminy.
      Proporcje wydatków budżetu Gminy Pułtusk w latach 2000-2004 w podziale na wydatki bieżące i inwestycyjne przedstawiono w poniższym zestawieniu i wykresie (w %):
  

Wyszczególnienie 

1997

1998

1999

2000

2001
2002

2003

2004

Wydatki ogółem

100,00

100,00

100,00

100,00

100,00

100,00

100,00

100,00

Wydatki bieżące

80,12

87,65

92,45

86,26

88,35

90,63

91,00

84,56

Wydatki inwestycyjne

19,88

12,35

7,55

13,74

11,65

9,37

9,00

15,44
 
 STRUKTURA.jpg

W analizowanym okresie występowały pewne wahania w proporcjach wydatków bieżących i inwestycyjnych. Wyższy udział inwestycji w budżecie notowano w latach: 1997 (19,9%) –2000 (11,7%) oraz w planie 2004r. (15,4%), najniższy cechował lata 1999 (7,5%) oraz 2002-2003 (ok. 9%). Udział inwestycji w budżecie GMINY PUŁTUSK był on nieco niższy od średnich ogólnokrajowych.

       Z punktu widzenia rozwoju GMINY PUŁTUSK zjawiskiem niekorzystnym jest notowane w latach 1997-1999 oraz w mniejszym stopniu 2001-2003 rozwieranie nożyc pomiędzy wzrostem wydatków bieżących i inwestycyjnych. Wzrastające koszty obsługi bieżącej początkowo hamują tempo wzrostu, a następnie powodują spadek wielkości inwestycji. Obecnie Gmina znajduje się w położeniu, gdy jeszcze stosunkowo łatwo może przeciwdziałać występowaniu niekorzystnych relacji. Świadczą o tym zresztą kierunki polityki finansowej nakreślone w budżecie 2004 roku. Warunkiem kształtowania dalszego rozwoju Gminy jest stałe monitorowanie wzajemnych relacji wzrostu wydatków bieżących i inwestycyjnych. W obecnej sytuacji finansowej Gminy wskazanym jest, by tempo wzrostu dochodów budżetowych przewyższało w najbliższych latach tempo wzrostu wydatków bieżących.
       Warunkiem realizacji przyspieszonego wariantu rozwoju Gminy Pułtusk będzie ustalenie proinwestycyjnych długookresowych proporcji podziału budżetu, w szczególności planowanych wydatków bieżących i inwestycyjnych. W kolejnych latach można rozszerzyć front inwestycyjny, bazując na wykorzystaniu zewnętrznych źródeł finansowania, w tym kredytów i pożyczek (zwłaszcza o charakterze preferencyjnym) oraz środków z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Warunkiem systematycznego zwiększania zakresu realizowanych zadań inwestycyjnych, a tym samym wzrostu bazy ekonomicznej Gminy będzie dalsza racjonalizacja gospodarki budżetowej (racjonalizacja wydatków bieżących), połączona z umiejętnym montażem finansowym projektów inwestycyjnych, bazującym na wykorzystaniu zewnętrznych źródeł finansowania, w tym kredytów preferencyjnych i środków pomocowych Unii Europejskiej.
       W poniższym zestawieniu przedstawiono zmiany struktury wydatków ogółem budżetu GMINY PUŁTUSK występujące w latach 2000-2004 (w %):
 
Wyszczególnienie

2000

2001

2002

2003

2004

2004-2000

Średni
2000-2004

Średni
2003-2004

Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo

0,55

1,72

2,52

2,75

0,61

0,06

1,63

1,68

Transport i łączność

4,49

3,52

3,40

5,42

7,57

3,09

4,88

6,50

Gospodarka mieszkaniowa

1,73

1,41

2,95

4,42

0,94

-0,79

2,29

2,68

Urzędy naczelnych organów władzy państwowej

0,12

0,01

0,18

0,20

0,01

-0,11

0,11

0,11

Administracja publiczna

12,60

12,56

12,41

11,70

10,57

-2,02

11,97

11,14

Bezpieczeństwo publiczne i ochr. pp

0,01

0,32

0,28

0,29

0,28

0,27

0,23

0,28

Oświata i wychowanie

46,15

38,09

35,76

38,38

43,95

-2,20

40,46

41,16

Edukacyjna opieka wychowawcza

0,00

9,06

9,74

10,12

1,77

1,77

6,14

5,94

Ochrona Zdrowia

2,49

1,07

1,40

1,40

1,29

-1,20

1,53

1,34

Opieka społeczna

14,45

14,64

14,06

13,23

10,39

-4,05

13,35

11,81

Gospodarka komunalna i ochrona środowiska.

12,45

12,34

11,78

6,05

14,46

2,01

11,42

10,26

Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego

4,40

4,35

4,16

4,32

3,91

-0,48

4,23

4,12

Kultura fizyczna i sport

0,44

0,63

1,07

0,77

2,15

1,71

1,01

1,46

Wydatki razem

100,00

100,00

100,00

100,00

100,00

0,00

100,00

100,00
 

      W strukturze wydatków budżetowych ogółem budżetu Gminy Pułtusk uwidoczniły się następujące relacje i proporcje:
  1. W całym badanym okresie największa część środków finansowych była kierowana na cele oświaty i wychowania (średniorocznie 40,5% ogółu wydatków). W latach 2000-2003 udział tej grupy wydatków liczonych razem z wydatkami na edukacyjną opiekę wychowawczą w wydatkach ogółem wynosił ok. 44-48%. W 2004r. przewiduje się udział tej grupy wydatków w wydatkach ogółem na poziomie 43,9%. Jak wykazano w analizie wydatków bieżących zanotowanej dynamice wzrostu, towarzyszyły odpowiednio wysokie kwotowe wartości przyrostów. W dłuższym okresie należy dążyć do zapobieżenia ich nadmiernemu wzrostowi. Racjonalizacji bieżących wydatków oświatowych służą analizy ekonomiczne wykazujące jednostkowe koszty funkcjonowania poszczególnych placówek. Z punktu widzenia gospodarowania całym budżetem koncentracja wydatków w jednej branży może mieć długookresowo negatywny wpływ na poziom zaspokojenia potrzeb społecznych w innych, nie mniej ważnych, sferach funkcjonowania Gminy.
  2. Znaczne środki finansowe wydatkowano w kolejnych latach na potrzeby opieki społecznej (średnioroczne 13,3%). Udział tej grupy wydatków wahał się w przedziale od 14,6% w 2001 roku do 10,4% w 2004 roku. Były to wartości przewyższające średnie ogólnokrajowe. Wprawdzie podstawowym źródłem finansowania tych zadań są dotacje budżetu państwa przekazywane na realizację zadań zleconych, jednak z upływem czasu zwiększa się stopniowo zakres zadań finansowanych własnymi środkami budżetów gmin. Jak wykazuje praktyka środki przekazywane w formie dotacji nie pokrywały rzeczywistych kosztów świadczonych usług. Należy zakładać, że w następstwie zachodzących zmian demograficznych udział tej grupy wydatków w wydatkach ogółem będzie miał w dłuższym okresie charakter rosnący. Powinno to zostać uwzględnione w opracowywanych prognozach budżetu Gminy.
  3. Administracja publiczna pochłonęła średniorocznie 10,6% ogółu wydatków budżetu, co jest udziałem nieco niższym od średniej krajowej. Maksymalny poziom wskaźnika zanotowano w 2000 roku (12,6%), a najniższy w 2004 roku.
  4. Znaczny udział w budżecie Gminy Pułtusk miały wydatki na cele gospodarki komunalnej i ochrony środowiska – średniorocznie 11,4%. Jednak tą grupę cechowały bardzo znaczące rozbieżności – od 6,5% w 2003r. do 14,5% w 2004r. Biorąc pod uwagę znaczenie wydatków na gospodarkę komunalną dla sprawności funkcjonowania miasta wzrost ich udziału w wydatkach ogółem należy ocenić pozytywnie. Jednakże, tak jak w przypadku innych wydatków bieżących, wskazana jest dbałość o racjonalność wydatkowania środków (monitorowanie relacji nakład-efekt oraz kosztów jednostkowych).
  5. Wydatki w pozostałych działach sprawozdawczości budżetowej miały znacznie niższy udział w wydatkach ogółem. 
a/ Wydatki bieżące 
      Wydatki bieżące budżetu GmMINY PUŁTUSK wzrosły w latach 2000-2004 nominalnie z 22.196,5 tys. zł do 25.889 tys. zł., a realnie o 1,3% odpowiednio z 25.561 tys. zł do 25.889 tys. zł. Realny przyrost wydatków bieżących był więc mniejszy niż wydatków ogółem. Z punktu widzenia możliwości rozwoju Gminy zaobserwowaną tendencję należy ocenić pozytywnie. Racjonalizacja wydatków bieżących to potencjalny wzrost potencjału rozwojowego Gminy. Mając na uwadze rozmiary potrzeb inwestycyjnych polityka ta powinna być kontynuowana w latach następnych. W strukturze wydatków bieżących 2004r. zdecydowanie dominują środki kierowane na cele oświaty i wychowania (52,6%), a następnie administracji publicznej (12,7%), opieki społecznej (12,5%); gospodarki komunalnej i ochrony środowiska (6,6%), kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (4,8%) oraz transportu i łączności (3,9%). Niski udział stanowiły wydatki na gospodarkę mieszkaniową (1,1%). Analiza zmian wydatków bieżących okresu 2001-2004 wykazuje ich znaczny kwotowy przyrost w następujących działach:
  • oświata i wychowanie – 3,04 mln zł (przy jednoczesnym spadku wydatków w dziale edukacyjna opieka wychowawcza o 2,5 mln zł),
  • gospodarki komunalnej – 327,6 tys. zł,
  • kultura fizyczna i sport – 327,6 tys. zł,
  • ochrona zdrowia – 112,0 tys. zł. 
      Natomiast znacznie spadły wydatki w działach: opieka społeczna (o 1.006,6 tys. zł), administracja publiczna (o 344,2 tys. zł) i gospodarka mieszkaniowa (o 115,1 tys. zł). 
      Należy zwrócić uwagę na pozytywny fakt, iż przyrost wydatków bieżących był niższy od tempa przyrostu dochodów Gminy. Jednak w niektórych działach zaniepokojenie budzi wysoka dynamika zmian, a także ich kwotowy wymiar. 
 b/ Wydatki inwestycyjne  
      W analizowanym okresie miał miejsce spadek wielkości wydatków inwestycyjnych w wartościach nominalnych z 3.354,1 tys. zł w 2000r. do 2.770,25 tys. zł w 2003r., a następnie wzrost do 4.788,5 tys. zł w 2004r. W całym okresie oznacza to realny przyrost ich wartości o 17,7%, odpowiednio z 4.069,9 tys. zł do 4.788,5 tys. zł. Należy wspomnieć, że wysoki poziom inwestycji planowany na 2004r. wynika z jednorazowo zwiększonych wpływów budżetowych zaplanowanych na ten rok. Niekorzystna tendencja spadku realnych wartości inwestycji utrzymywała się w latach 2000-2003.
       Należy zaznaczyć, że zwiększanie własnego potencjału inwestycyjnego podwyższa udział własny GMINY PUŁTUSK przy współfinansowaniu inwestycji komunalnych środkami Unii Europejskiej (wymóg współfinansowania np. w przypadku Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego możliwe jest dofinansowanie środkami UE w wysokości do 75% kosztów zadania – w przypadku Funduszu Spójności – do 85%).
Stan zobowiązań kredytowych i pożyczkowych Gminy
    GMINA PUŁTUSK w latach 2000-2004 prowadziła dość aktywną politykę kredytowo-pożyczkową. Na dzień 31 grudnia 2003 roku saldo zadłużenia gminy wyniosło 3.706 tys. zł. Część zadłużenia została zaciągnięta na warunkach preferencyjnych, z korzystnym oprocentowaniem, a w przypadku pożyczek z możliwością umorzenia po spłacie od 50% do 70% kapitału. Warunkiem umorzenia jest przeznaczenie pożyczki na dofinansowanie zadania zgodnie z umową, terminowa spłata kapitału i odsetek oraz złożenie wniosku o umorzenie. 
      Wskaźnik zadłużenia z tytułu obsługi tych zobowiązań, liczony jako stosunek obsługi kredytów i pożyczek oraz poręczeń do dochodów ogółem zaplanowano w 2004 roku na poziomie 4,4%, przy limicie określonym w ustawie o finansach publicznych 15%. Stosunek łącznej kwoty długu Gminy Pułtusk do dochodów, który zgodnie z powyższą ustawą nie może przekroczyć 60%, jest planowany w 2004r. w wysokości – 11,6%. W przypadku Gminy Pułtusk dotychczasowy poziom zadłużenia nie stanowi zagrożenia dla jej wypłacalności.
 WYDATKI-INWESTYCYJNE.jpg
 Podsumowując, należy stwierdzić, że do priorytetów polityki finansowej i gospodarki budżetowej Gminy Pułtusk na najbliższe lata należy wymienić:
  • dążenie do wzrostu bazy dochodowej Gminy,
  • racjonalizacja wydatków bieżących w celu generowania dodatkowych środków na rozwój lokalny (inwestycje komunalne),
  • ustalenie długookresowych proinwestycyjnych proporcji podziału środków budżetowych, w szczególności planowanych wydatków bieżących i inwestycyjnych (wzrost udziału wydatków inwestycyjnych w wydatkach ogółem),
  • umiejętny montaż finansowy inwestycji komunalnych, wykorzystujący zewnętrzne źródła finansowania, w tym preferencyjne kredyty bankowe i środki pomocowe Unii Europejskiej,
  • stałe monitorowanie płynności finansowej i zdolności kredytowej Gminy.
 Realizacji tych wyzwań będzie w dłuższym okresie sprzyjać wypracowanie prorozwojowej, zyskującej szeroką akceptację społeczną, strategii zarządzania GMINĄ PUŁTUSK 
 
 4. STRATEGICZNE PROBLEMY ROZWOJOWE GMINY PUŁTUSK
 
      Podstawą do formułowania problemów rozwojowych GMINY PUŁTUSK są wyniki przeprowadzonej analizy uwarunkowań, a zwłaszcza identyfikacja zagrożeń rozwojowych, tkwiących w jej otoczeniu oraz słabych stron. Wychodząc od definicji problemu, jako „zadania danego do rozwiązania lub trudnej do rozstrzygnięcia sprawy” – niedostateczne tempo przemian oraz niedostateczna ilość, jakość i sprawność funkcjonowania różnego rodzaju instytucji, obiektów i urządzeń powoduje obecnie lub powodować będzie w przyszłości powstawanie napięć, konfliktów oraz barier odczuwanych przez mieszkańców i podmioty gospodarcze. Są to więc określone uciążliwości, których usunięcie lub co najmniej złagodzenie ich negatywnych skutków wymaga podjęcia określonych działań naprawczych.
       Główne problemy dalszego rozwoju GMINY PUŁTUSK były rozpatrywane w czterech kategoriach strategicznych, a mianowicie:
 
  • sprawności oraz niezawodności funkcjonowania obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej, w tym służących ochronie środowiska przyrodniczego,
  • ilości oraz jakości funkcjonowania usług społecznych (edukacja, ochrona zdrowia i opieka społeczna, kultura i sztuka, sport i rekreacja, bezpieczeństwo publiczne), a także stanu mieszkalnictwa, w tym komunalnego (nowe budownictwo, stan techniczny istniejących zasobów),
  • powiązań transportowych Gminyz otoczeniem drogi kołowe, zbiorowa komunikacja publiczna,
  • atrakcyjności Gminy dla dalszego rozwoju mieszkalnictwa, istniejących firm i lokalizowania się nowych inwestorów oraz funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych.
      Efektem takiego podejścia było zdefiniowanie głównych problemów rozwojowych, których rozwiązanie lub złagodzenie ich niepożądanych skutków społecznych, gospodarczych i ekologicznych przyczyni się do poprawy jakości środowiska życia mieszkańców i wzrostu rangi GMINY PUŁTUSK w otoczeniu. Ich enumerację prezentuje poniższe zestawienie:
Katalog głównych problemów rozwojowych Gminy Pułtusk – problemy wymagające podjęcia działań naprawczych przez Władze Gminy
 
Niepełne zwodociągowanie Gminy (obszarów wiejskich).
Niepełne skanalizowanie Gminy.
Większość dróg gminnych posiada nawierzchnię żwirową.
Nie zmodernizowane składowisko odpadów komunalnych.
Wzrastające koszty funkcjonowania oświaty gminnej.
Braki w infrastrukturze socjalnej dla potrzeb ludzi starszych oraz istnienie barier w integracji społecznej dla ludzi niepełnosprawnych.
Brak krytej pływalni miejskiej i centrum sportowo-rekreacyjnego.
Brak mieszkań socjalnych oraz zły stan techniczny przeważającej części istniejących komunalnych zasobów mieszkaniowych.
Wyczerpanie się przepustowości drogi krajowej nr 61, stanowiącej podstawowe powiązanie drogowe Gminy z Warszawą i będącej częścią korytarza komunikacyjnego prowadzącego z Warszawy na Mazury.
Brak obwodnicy drogowej miasta Pułtusk.

Brak komunikacji miejskiej.

Brak boisk sportowych

 
Brak dostatecznie rozwiniętej bazy zaplecza turystycznego.
 
      Zdefiniowane główne problemy rozwojowe GMINY PUŁTUSK stanowią podstawę do formułowania celów rozwoju gminy (strategicznych i operacyjnych), a także zadań realizacyjnych.
 
CZĘŚĆ II
 
ZEWNĘTRZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU
 
GMINY PUŁTUSK
 

     Problemów rozwojowych GMINY PUŁTUSK nie można analizować i oceniać wyłącznie w jej granicach administracyjnych. Gmina nie jest bowiem wyspą na mapie Polski, lecz jest elementem układu osadniczego i systemu społeczno-gospodarczego, województwa mazowieckiego i kraju, a także Unii Europejskiej. GMIA PUŁTUSK jest – tak, jak każda inna gmina w Polsce – silnie uzależniona od swego otoczenia, które oddziałuje na nią wywierając stały wpływ – pozytywny lub negatywny.

  Zewnętrzne uwarunkowania rozwoju GMINY PUŁTUSK determinowane są przede wszystkim:
 
  • systemowymi rozwiązaniami w sferze ustrojowo-prawnej i finansowej przyjmowanymi na szczeblu centralnym, zwłaszcza dotyczącymi zakresu kompetencji i zasad finansowania samorządów terytorialnych z budżetu państwa,
  • zasadami i rozmiarami finansowania usług społecznych (edukacja, ochrona zdrowia, opieka socjalna) oraz mieszkalnictwa i bezpieczeństwa publicznego z budżetu państwa,
  • ogólną koniunkturą gospodarczą w kraju,
  • systemowymi rozwiązaniami na szczeblu centralnym w zakresie przeciwdziałania bezrobociu, wspierania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, polityce fiskalnej w stosunku do podmiotów gospodarczych, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw,
  • polityką wspierania rozwoju regionalnego, polityką ekologiczną, polityką rozwoju infrastruktury technicznej realizowaną na szczeblu centralnym,
  • sytuacją międzynarodową (koniunktura gospodarcza, handel zagraniczny),
  • procesami integracji Polski z Unią Europejską, a zwłaszcza możliwościami skorzystania z pomocy finansowej tej organizacji (fundusze strukturalne i Fundusz Spójności),
  • wewnętrzną polityką rozwoju społeczno-gospodarczego realizowaną przez władze samorządowe województwa mazowieckiego i powiatu pułtuskiego.
      Na dzień dzisiejszy, główne bariery ograniczające skalę i tempo rozwoju społeczno-gospodarczego Gminy Pułtusktkwią przede wszystkim w otoczeniu, zaś jej Władze praktycznie nie mają żadnego wpływu na to, co się w nim dzieje. Mogą jedynie stale śledzić (monitorować) zmiany w nim zachodzące, co umożliwia zidentyfikowanie obecnych oraz przyszłych zagrożeń i szans rozwojowych. Postępując w ten sposób Władze Gminyzwiększać będą elastyczność swoich działań, wskutek czego będzie ona mniej narażona na wstrząsy i kryzysy, będące konsekwencją niekorzystnych zmian w otoczeniu (zagrożenia), a także w porę dostrzegą pojawiające się w otoczeniu sprzyjające okoliczności (szanse) dla dalszego rozwoju Gminy6. Syntetyczne zestawienie kluczowych szans i zagrożeń, tkwiących w otoczeniu w kategoriach zewnętrznych uwarunkowań rozwoju Gminy Pułtusk można przedstawić następująco:
 
KLUCZOWE SZANE (OBECNE I POTENCJALNE) TKWIĄCE W OTOCZENIU GMINY PUŁTUSK – CZYNNIKI STYMULUJĄCE I WSPIERAJĄCE JEJ DALSZY ROZWÓJ SPOŁECZNO-GOSPODARCZY
 
 
 

Otoczenie międzynarodowe i ogólnokrajowe
Trwały i dynamiczny rozwój gospodarczy Polski (średnioroczne tempo wzrostu Produktu Krajowego Brutto powyżej 5%).
Aktywna proeksportowa polityka Rządu RP, w tym stworzenie systemu zachęt i zabezpieczeń dla eksportu polskich towarów na Wschód.
Realizacja spójnej i kompleksowej polityki regionalnej Państwa kompatybilnej z rozwiązaniami Unii Europejskiej skierowanej na wyrównywanie dysproporcji rozwojowych i tworzenie trwałych podstaw rozwoju gospodarczego w poszczególnych województwach oraz stworzenie niezbędnej do tego struktury instytucjonalnej (jest to wstępny warunek uzyskania środków finansowych z funduszy pomocowych tej organizacji – fundusze strukturalne i Fundusz Spójności).
Maksymalne wykorzystanie przez Polskę pomocy finansowej Unii Europejskiej (kwoty przeznaczonej dla naszego kraju w latach 2004-2006 i w latach następnych) z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.
Wdrożenie w życie przepisów ustawy w sprawie utworzenia Funduszu Rozwoju Inwestycji Komunalnych (będzie on usytuowany w Banku Gospodarstwa Krajowego). Ustawa tworzy podstawy prawne dla powołania z dniem 1 stycznia 2004 roku wyodrębnionego funduszu przeznaczonego na współfinansowanie inwestycji komunalnych przygotowanych przez gminy i ich związki oraz finansowanie takich projektów inwestycji komunalnych, które mają być wspomagane z funduszy pomocowych Unii Europejskiej.
Pomoc Państwa dla samorządów terytorialnych i przedsiębiorstw, ubiegających się o środki pomocowe Unii Europejskiej – wdrożenie w życie, uchwalonej przez Sejm RP, ustawy o Funduszu Poręczeń Unijnych. Ma on funkcjonować przy Banku Gospodarstwa Krajowego. Fundusz będzie udzielał gwarancji i poręczeń spłaty kredytów, pożyczek oraz emisji obligacji w przypadkach, gdy wspierane przez FPU przedsięwzięcia będą jednocześnie współfinansowane przez Unię Europejską.
Systemowa pomoc i wsparcie ze strony Rządu RP dla rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, w tym firm rodzinnych.
Współfinansowanie z budżetu państwa tworzenia nowych miejsc pracy, zwłaszcza dla absolwentów szkół.
Malejące obciążenia przedsiębiorstw podatkiem dochodowym i ludności podatkiem od dochodów osobistych.
Decentralizacja finansów publicznych oraz stabilne „reguły gry” w zakresie finansowania samorządów terytorialnych z budżetu państwa.
Ekologizacja procesów rozwoju kraju, tj. powszechne i współzależne uwzględnianie uwarunkowań przyrodniczych w sterowaniu procesami rozwoju społeczno-gospodarczego oraz zagospodarowania przestrzeni.
Znacząca poprawa stanu środowiska przyrodniczego (osiągnięcie norm ekologicznych, obowiązujących w Unii Europejskiej).
Zmiany procesów produkcyjnych (nowoczesne i bezpieczne ekologicznie technologie) oraz minimalizacji zużycia surowców naturalnych i emisji zanieczyszczeń do środowiska przyrodniczego, a także racjonalna gospodarka odpadami stałymi (recykling).
Opracowanie i realizacja długookresowej polityki mieszkaniowej państwa zawierającej m.in. instrumenty finansowo-kredytowe wspomagające działania gmin na rzecz rozwoju mieszkalnictwa (budownictwo komunalne, remonty zasobów komunalnych, uzbrojenie terenów).
Zwiększenia rozmiarów budownictwa mieszkaniowego poprzez wzrost nakładów finansowych na mieszkalnictwo z budżetu państwa do min. 2% PKB, preferencje kredytowo-podatkowe dla ludności.
Wzrost poziomu wykształcenia społeczeństwa polskiego oraz kształcenie zgodnie z potrzebami nowoczesnej gospodarki i szeroko rozumianych usług.
Wzrost nakładów finansowych z budżetu państwa na edukację (do min. 4% PKB – jest to minimalny standard określony przez UNESCO) i ochronę zdrowia (składka na ubezpieczenia zdrowotne ok. 10%) oraz pomoc społeczną.
Poprawa stanu bezpieczeństwa publicznego i aktywne zwalczanie patologii społecznych.
Rozwój sektora pozarządowego (organizacje społeczne, fundacje, stowarzyszenia, itp.) oraz wolontariatu.
Rozwój współpracy sektora publicznego (państwowego i samorządowego) z organizacjami pozarządowymi na rzecz rozwoju edukacji, kultury i sztuki oraz opieki społecznej. Wspieranie rozwoju wolontariatu jako formy pomocy osobom i rodzinom znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

Otoczenie wojewódzkie, warszawskie i powiatowe
Jednym z wariantów lokalizacji międzynarodowego lotniska dla aglomeracji warszawskiej jest miasto Modlin oddalone o 40 km od Pułtuska.
Zaplanowanie i zatwierdzenie budowy w planach inwestycyjnych województwa mazowieckiego obwodnicy miasta Pułtusk dla ruchu tranzytowego, umożliwiającej obsługę ruchu samochodowego do obwodu Kaliningradzkiego.
Położenie w bliskiej odległości od Warszawy – centrum gospodarczego, politycznego i kulturalnego państwa, na szlaku komunikacyjnym drogowym i wodnym łączącym stolicę z Mazurami.
Duży potencjał gospodarczy, intelektualny, kapitałowy i instytucjonalny Warszawy, będącej głównym punktem styku gospodarki polskiej z gospodarką światową, miejscem największej w kraju koncentracji inwestycji kapitału zagranicznego i rodzimego.
Konsekwentna realizacja programu ekologicznego „Czysta Narew”.
Funkcjonowanie na terenie Pułtuska siedziby Starostwa powiatu pułtuskiego.
Dobrze rozwinięta sieć placówek szkolnictwa ponadgimnazjalnego.
Funkcjonowanie i dalszy rozwój Wyższej Szkoły Humanistycznej im. A.Gieysztora.
Aktywna współpraca władz powiatu pułtuskiego i władz gmin wchodzących w jego skład z sąsiednimi powiatami w celu rozwiązywania wspólnych problemów w sferze infrastruktury transportowej i ekologii – zwiększy to szanse na uzyskanie pomocy finansowej na ich realizację z Unii Europejskiej.
Modernizacja nawierzchni i poszerzenie drogi krajowej nr 61 Warszawa-Ostrołęka.
Modernizacja dróg wojewódzkich: nr 618 Wyszków – Pułtusk – Gołymin i nr 619 Pułtusk – Nasielsk.
Rozbudowa mostu na rzece Narew w miejscowości Zegrze.
Wzrost jakości świadczonych usług poprzez budowę nowego Szpitala.
Partnerska współpraca z gminami znajdującymi się w Powiecie Pułtuskim w ramach Związku Gmin Ziemi Pułtuskiej.
Czyste środowisko przyrodnicze w sąsiedztwie Gminy Pułtusk.
Opracowanie przez samorząd województwa mazowieckiego: Strategii rozwoju województwa mazowieckiego oraz Regionalnego programu operacyjnego województwa mazowieckiego na lata 2004-2006 jako podstawy do absorpcji środków pomocowych Unii Europejskiej.
Opracowanie przez samorząd województwa mazowieckiego projektów: Planu zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego, Programu ochrony środowiska województwa mazowieckiego, Planu gospodarki odpadami w województwie mazowieckim.
Opracowanie przez Starostwo powiatowe w Pułtusku Strategii Rozwoju Powiatu Pułtuskiego.
Na terenie Powiatu Pułtuskiego aktywnie działa Zespół Powiatowy Regionalnego Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich. Organizuje on seminaria, szkolenia i konsultacje dla zainteresowanych nt. możliwości rozwoju gospodarstw rolnych, agroturystyki i pozyskiwania środków finansowych z funduszy pomocowych Unii Europejskiej.
 
 
 
KLUCZOWE ZAGROŻENIA (OBECNE I POTENCJALNE) TKWIĄCE W OTOCZENIU GMINY PUŁTUSK – CZYNNIKI OGRANICZAJĄCE I HAMUJĄCE JEJ DALSZY ROZWÓJ SPOŁECZO-GOSPODARCZY
 

Otoczenie międzynarodowe i ogólnokrajowe
Nie wykorzystanie pomocy finansowej Unii Europejskiej przeznaczonej dla Polski w latach 2004-2006 i w latach następnych oraz dopłat bezpośrednich dla rolników.
Niskie tempo wzrostu Produktu Krajowego Brutto (poniżej 5% rocznie).
Wzrost poziomu inflacji, co w konsekwencji spowoduje wzrost cen towarów i usług oraz oprocentowania kredytów bankowych dla ludności i podmiotów gospodarczych.
Utrzymywanie się niskiego poziomu innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki.
Wzrastająca skala i zakres zadań samorządu gminnego bez zagwarantowania odpowiednich środków finansowych z budżetu państwa – powoduje to wzrost dopłat z budżetów gmin do zadań, które winny być finansowane z budżetu państwa (edukacja, ochrona zdrowia, pomoc społeczna).
Wzrost zjawiska ubóstwa ekonomicznego w społeczeństwie polskim – pauperyzacja osób i rodzin, co prowadzi do ich wykluczenia społecznego.
Brak aktywnej polityki państwa w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy, a tym samym przeciwdziałania bezrobociu. Zbyt małe środki z budżetu państwa na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu.
Zwiększanie się rozmiarów przestępczości i innych przejawów patologii społecznej przy jednoczesnym utrzymywaniu się nie dofinansowania służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne (Policja, Straż Pożarna) oraz wymiaru sprawiedliwości (sądy i prokuratura). W społecznym odczuciu występuje obecnie duże zagrożenie bezpieczeństwa publicznego. Dotyczy to zarówno przestępczości wobec osób i rodzin, jak i ich mienia.
Spadek nakładów finansowych na oświatę i wychowanie w budżecie państwa. I tak, w 1998 roku – 3,22%, w 1999 roku (roku rozpoczęcia reformy) – 3,16%, zaś w 2003 roku – 2,85%. Natomiast według UNESCO nakłady na oświatę powinny kształtować się na poziomie 5,2% produktu krajowego brutto, a nakłady w granicach 4% to niezbędne minimum. Ta sytuacja doprowadziła w konsekwencji do trudnej sytuacji w oświacie, co odbija się negatywnie zarówno na warunkach materialnych (baza lokalowa wraz z niezbędnym wyposażeniem), jak i poziomie nauczania. Spadek realnej wartości subwencji oświatowej powoduje konieczność coraz większego dofinansowywania oświaty z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
Pogorszenie w odczuciu społecznym dostępności pacjentów do świadczeń medycznych, zwłaszcza usług o charakterze specjalistycznym (wizyty u lekarzy specjalistów, specjalistyczne badania diagnostyczne, pomoc szpitalna). Jest to wynikiem wprowadzenia reformy zdrowia i ustalenia zbyt niskiej stawki na ubezpieczenia zdrowotne (obecnie 8%).
Zbyt małe środki finansowe z budżetu państwa na zabezpieczenie potrzeb ludności w zakresie opieki społecznej.
Brak spójnej i aktywnej długookresowej polityki mieszkaniowej państwa, w tym zwłaszcza wsparcie taniego budownictwa mieszkaniowego dla osób niezamożnych (budownictwo komunalne, w tym socjalne.
Utrzymujące się bardzo niskie nakłady finansowe na mieszkalnictwo w budżecie państwa (obecnie zaledwie 0,38% Produktu Krajowego Brutto).
Podwyższenie obowiązujących obecnie stawek podatku VAT na materiały i usługi budowlane, co wpłynie na wzrost kosztów budowy mieszkań, a w konsekwencji na ograniczenie rozmiarów budownictwa mieszkaniowego.
Niski poziom nakładów finansowych na budowę i modernizację dróg kołowych, co przy dynamicznym rozwoju motoryzacji powoduje stałe pogarszanie się warunków podróżowania i bezpieczeństwa ruchu.
Brak aktywnej polityki regionalnej na szczeblu centralnym uwzględniającej zarówno decydujące dla długofalowego rozwoju kraju wymogi zwiększania efektywności gospodarowania, jak i wymogi polityki społecznej państwa. Założeniem tej ostatniej winno być dążenie do zapewnienia „równych szans życiowych” obywatelom żyjącym w zróżnicowanych przestrzennie warunkach społeczno-gospodarczych.
Brak skutecznej realizacji polityki strukturalnej państwa wobec rolnictwa i obszarów wiejskich.
Otoczenie wojewódzkie, warszawskie i powiatowe
Malejący przyrost naturalny ludności oraz postępujący proces starzenia się mieszkańców województwa mazowieckiego, co będzie powodować konieczność wzrostu nakładów finansowych na ochronę zdrowia i opiekę społeczną.
Wchodzenie w wiek produkcyjny licznych nowych roczników młodzieży, co przy braku nowych miejsc pracy będzie powodować dalszy wzrost rozmiarów bezrobocia.
Niedostateczne środki finansowe będące w dyspozycji Powiatowego Urzędu Pracy na aktywne formy przeciwdziałaniu bezrobociu (aktywizacja zawodowa absolwentów, pożyczki dla bezrobotnych, kursy i szkolenia).
Pogarszające się warunki dojazdu do Warszawy na skutek rosnącego natężenia ruchu samochodowego, złego stanu technicznego dróg kołowych i wyczerpywania przepustowości drogi      Nr 61. Brak obwodnicy drogowej miasta.
Odpływ najbardziej aktywnych, młodych i wysoko kwalifikowanych osób do Warszawy (tzw. „wysysające oddziaływanie Warszawy”).
Zły stan techniczny istniejącego budynku Szpitala Powiatowego oraz przeciągająca się budowa nowego budynku Szpitala na osiedlu Popławy.
Położenie w powiecie pułtuskim, który należy do małych okręgów i przeznacza niewielkie środki ze swojego budżetu na inwestycje.
 
      Przeprowadzona analiza zewnętrznych uwarunkowań rozwoju GMINY PUŁTUSK umożliwiła zidentyfikowanie kluczowych szans i zagrożeń, które mają obecnie lub mogą mieć w przyszłości wpływ na skalę i tempo jej dalszego rozwoju społeczno-gospodarczego. Nie ulega wątpliwości, że skuteczne rozwiązywanie szeregu problemów społecznych, gospodarczych, infrastrukturalnych i ekologicznych występujących obecnie na terenie Gminy Pułtusk w dużej mierze warunkowane będzie rozwiązaniami systemowymi na szczeblu państwa (ustrojowo-prawnymi i finansowymi), koniunkturą gospodarczą, rozwojem handlu zagranicznego, kondycją budżetu państwa i stopniem wykorzystania pomocy finansowej Unii Europejskiej.
 
CZĘŚĆ III
 

CELE ROZWOJU GMINY PUŁTUSK

 
1. ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ JAKO PODSTAWA GOSPODAROWANIA
 
      Istotą zrównoważonego rozwoju jest zapewnienie trwałej poprawy środowiska życia współczesnych i przyszłych pokoleń poprzez kształtowanie właściwych proporcji między kapitałem gospodarczym, społecznym i ekologicznym. Przyjmuje ona za swoją podstawę założenie, że poprawa, a co najmniej niepogarszanie stanu środowiska przyrodniczego, winny być jednym z podstawowych czynników warunkujących rozwój gospodarczy i społeczny. Dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju konieczne jest, aby ochrona środowiska przyrodniczego stanowiła nieodłączną część procesów rozwoju społeczno-gospodarczego i zagospodarowania przestrzennego i nie była rozpatrywana w oderwaniu od nich. Innymi słowy, zrównoważony rozwój to nadanie postępowi cywilizacyjnemu kierunku zachowującego w sposób trwały zasoby i walory środowiska przyrodniczego oraz czynna jego ochrona. Na zrównoważony rozwój składają się cztery podstawowe elementy:
 
  • planowanie dla przyszłości, czyli rozwiązując dzisiejsze problemy nie zapominajmy o przyszłych pokoleniach i ich potrzebach,
  • planowanie dla środowiska życia człowieka, obejmującego zarówno elementy przyrodnicze, jak i antropogeniczne (wytworzone przez człowieka),
  • zapewnienie sprawiedliwego dostępu do zasobów przyrodniczych obecnych i przyszłych pokoleń,
  • szeroki udział różnych grup społecznych w podejmowaniu decyzji dotyczących kierunków i tempa procesów rozwojowych.
       Praktyczna realizacja zrównoważonego rozwoju jest możliwa tylko poprzez ekonomiczne działanie opierające się na trzech zasadach:
 1. Zasada równowagi, a ściślej mówiąc zasada ładu gospodarczego (ekonomicznego). W kontekście zrównoważonego rozwoju całościowe i interdyscyplinarne podejście do ładu gospodarczego oznacza dostosowanie zasobochłonności procesów gospodarowania do dostępności wszystkich zasobów, jakimi społeczność na danym terenie dysponuje, tj. zasobów przyrodniczych, zasobów pracy i zasobów kapitału.
 2. Zasada efektywności (racjonalnego gospodarowania), która ma dwa warianty:
 
  • wydajności, nakazującej przy dopuszczalnym poziomie zużycia zasobów przyrodniczych maksymalizowanie efektów,
  • oszczędności, nakazującej przy zadanym poziomie efektu minimalizowanie nakładów, co jest równoznaczne maksymalizacji zaoszczędzonych zasobów przyrodniczych.
 W potocznym rozumieniu efektywność ekonomiczna dość często bywa utożsamiana ze skutecznością działania, której miernikiem w gospodarce rynkowej jest zysk. W relacji do środowiska przyrodniczego takie rozumienie efektywności zaznacza się dwojako. Po pierwsze, działalność gospodarcza nastawiona wyłącznie na zysk sprzyja trwałej dewastacji wszystkich elementów środowiska przyrodniczego. Określony poziom produkcji i zysku bywa z reguły osiągany z pominięciem kosztów środowiskowych. Po drugie, odtworzenie zdewastowanego środowiska w miarę upływu czasu staje się tak kosztowna, że nie można jej już rozpatrywać w kategoriach efektywności ekonomicznej, ale jedynie w kategoriach społecznych i etycznych. Nakazują one za wszelką cenę skutecznie ratować zdegradowane środowisko przyrodnicze (podobnie jak życie, zdrowie, wolność obywateli). Stąd też, składowymi efektywności ekonomicznej – oprócz kryterium ekonomicznego – winny być także kryteria ekologiczne. Powinny one wymuszać w sferze gospodarowania dostosowanie produkcji do posiadanych zasobów przyrodniczych, uświadomić konieczność uwzględniania potrzeb przyszłych pokoleń, pomagać w prawidłowym określaniu zakresu, a także kosztów produkcji bezodpadowej, aby w rezultacie przekonać społeczeństwo o nieopłacalności degradacji środowiska. W sferze ekologii zaś kryteria ekonomiczne powinny prowadzić do przekonania o opłacalności nakładów ponoszonych na ochronę środowiska przyrodniczego.
 3. Zasada zapewnienia wzajemnych korzyści współdziałającym ze sobą podmiotom gospodarującym, którymi mogą być zarówno przedsiębiorstwa, grupy społeczne (np. społeczność lokalna), jak i układy przestrzenne (np. gminy). Wyraża się ona przede wszystkim poprzez partycypację społeczeństwa we wszystkich przedsięwzięciach związanych z rozwojem społeczno-gospodarczym na danym obszarze – zarówno w sferze: planowania, realizacji, monitorowania i kontroli. Dany rodzaj działalności gospodarczej należy rozwijać tylko tam, gdzie ludność miejscowa daje przyzwolenie i jest tym rozwojem zainteresowana. Działalność gospodarcza powinna opierać się na: 
  • miejscowym potencjale rozwojowym, tj. miejscowych zasobach naturalnych, ludzkich i materialnych,
  • miejscowej inicjatywie gospodarczej i inwestycyjnej,
  • ustaleniach krańcowej możliwości zainwestowania terenu, oszczędzaniu ziemi i innych zasobów naturalnych,
  • jak najlepszym wykorzystaniu istniejących materialnych elementów zagospodarowania,
  • „czystych” ekologicznie technologiach produkcji, w tym wytwarzania energii,
  • zbilansowaniu wszystkich ekonomicznych, społecznych i ekologicznych korzyści i strat wynikających z określonego przedsięwzięcia gospodarczego.
       Wprowadzane od kilku lat w Polsce przepisy prawa tworzą warunki dla urzeczywistniania zasady zrównoważonego rozwoju, co znalazło swój wyraz w zapisach Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku7 jak też w ustawach: prawo ochrony środowiska8 oraz o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym9. Wprowadzanie w życie tej zasady wynika także ze zobowiązań międzynarodowych. Otóż, Polska podpisała w 1992 roku Deklarację z Rio de Janeiro oraz Agendę 21 określające prawa i obowiązki państw w procesie realizacji zasady zrównoważonego rozwoju oraz zestaw zaleceń dla działań na rzecz jej urzeczywistnienia. Także podpisany przez Polskę w 1991 roku Układ Stowarzyszeniowy z WE zawiera zapis, że „polityka realizacji rozwoju społeczno-gospodarczego Polski powinna kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju”.
       Należy podkreślić, że we wspólnej polityce ochrony środowiska Wspólnoty Europejskiej największy nacisk kładzie się obecnie na zrównoważony rozwój uwzględniający potrzeby obecnego i przyszłych pokoleń. Zakłada ona osiągnięcie następujących celów: 
  • zachowanie i wzrost jakości życia oraz zmiana nawyków konsumpcyjnych obywateli,
  • racjonalizacja zakresu i charakteru produkcji oraz konsumpcji energii,
  • zachowanie, ochronę i poprawę stanu środowiska naturalnego (ochrona dziedzictwa przyrodniczego, unikanie wyrządzania trwałych szkód w środowisku, zapobieganie zanieczyszczeniom i szkodom oraz ich ograniczanie),
  • zapewnienie ciągłego dostępu do surowców naturalnych, rozważne i racjonalne ich wykorzystanie oraz optymalne gospodarowanie i właściwe zagospodarowanie odpadów (recykling),
  • edukacja ekologiczna obywateli.
      Cele te są zaadresowane go do wszystkich podmiotów, tj. władz publicznych wszystkich szczebli, wszystkich podmiotów gospodarczych (publicznych i prywatnych), organizacji społecznych i ogółu obywateli. Ich realizacja powinna odbywać się drogą uzyskania wysokiego poziomu ochrony środowiska z zastosowaniem działań zapobiegawczych, pilnego naprawiania szkód u źródeł ich powstawania oraz ponoszenia kosztów zanieczyszczeń przez sprawcę. Tak więc, prawo Wspólnoty Europejskiej uznało zasadę „zrównoważonego rozwoju” jako podstawową zasadę warunkującą rozwój gospodarczy i społeczny oraz zagospodarowanie przestrzenne. Oparta na niej ochrona środowiska musi być uwzględniana we wszystkich sferach aktywności wspólnotowej i na wszystkich etapach działań na rzecz rozwoju, tj. planowania i realizacji oraz monitorowania i kontroli.
       Zasada zrównoważonego rozwoju zakłada konieczność zintegrowanego i kompleksowego podejścia do procesów rozwojowych w gminie, tj. traktowania ich jako współzależne i wzajemnie uwarunkowane procesy rozwoju społecznego, gospodarczego, ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego, ochrony dziedzictwa kulturowego oraz zagospodarowania przestrzeni.   
       Biorąc powyższe pod uwagę, władze GMINY PUŁTUSK przy formułowaniu celów rozwoju (strategicznych i operacyjnych), a następnie zadań realizacyjnych będą kierowały się konstytucyjną zasadą zrównoważonego rozwoju.
 
2. ZASADY FORMUŁOWANIA CELÓW ROZWOJU
 

      CELOWOŚĆ, REALNOŚĆ i SYSTEMATYCZNOŚĆ działań Władz GMINY PUŁTUSK na rzecz tworzenia jak najlepszego środowiska życia dla mieszkańców i funkcjonowania podmiotów gospodarczych składają się łącznie na wspólną cechę planowości podejmowanych działań. Dotyczy to zarówno działań o charakterze krótkookresowym (rocznym), średniookresowym (kadencyjnym), jak i długookresowym (perspektywicznym, obejmującym kilka następnych kadencji). Takie postępowanie jest zgodne z zasadą racjonalnego gospodarowania, a także jest podstawą do wdrażania w życie zasady zrównoważonego rozwoju.

       Formułowanie celów rozwoju GMINY PUŁTUSK jest ważne przynajmniej z czterech zasadniczych powodów, a mianowicie:
 Cele wskazują kierunki rozwoju Gminy. Dzięki ustaleniu celów rozwoju (strategicznych i operacyjnych) następuje określenie pożądanych kierunków rozwoju. Następuje także mobilizacja podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację (Władz Gminy, pracowników urzędu i gminnych jednostek organizacyjnych), a także wzrasta również ich poczucie odpowiedzialności za losy mieszkańców Gminy;
 Cele wyznaczają działania realizacyjne. Władze Gminy na podstawie wyznaczonych celów strategicznych i operacyjnych formułują katalog zadań realizacyjnych, które są niezbędne do tego, aby zrealizować przyjęte cele;
 Cele wpływają na koncentrację zasobów. Władze Gminy dysponują ograniczonymi zasobami kadrowymi, organizacyjnymi i technicznymi a przede wszystkim finansowymi (budżet Gminy) w stosunku do występujących potrzeb i jednocześnie szeroką gamę możliwych sposobów ich wykorzystania. Określenie celów rozwoju Gminy umożliwia koncentrację ograniczonych własnych zasobów (przede wszystkim finansowych) na realizacji ograniczonego zestawu celów, czyli tych, które mają kluczowe znaczenie dla poprawy jakości środowiska życia mieszkańców;
 Cele pomagają w ocenie osiąganych postępów. Są one istotnym elementem procesu kontrolowania i monitorowania postępów w ich realizacji. Jeśli w wyniku kontroli okaże się, że nie realizujemy ich zgodnie z planem, albo napotykamy na nieoczekiwane przeszkody lub bariery w ich realizacji, to możemy podjąć od razu działania korygujące, modyfikując działania realizacyjne.
       Biorąc powyższe pod uwagę, opracowano katalog celów rozwoju Gminy Pułtusk, który został opracowany według z góry określonego porządku, a mianowicie: cele zawarte w katalogu tworzą układ hierarchiczny (im niższy poziom hierarchiczny tym większy stopień szczegółowości zapisu celów). Katalog składa się z trzech poziomów hierarchicznych, a mianowicie:
 Poziom I – Generalny cel kierunkowy (misja rozwoju), wyrażający syntetyczną deklarację intencji władz Gminy Pułtusk, jaka stoi u podstaw formułowania Strategii rozwoju. Określa on zasadnicze kierunki jej dalszego rozwoju, czyli wskazuje „do czego będziemy zmierzać w przyszłości” lub „co będzie podstawą naszego długookresowego działania”. Umożliwia on skoncentrowanie wysiłków planistycznych i realizacyjnych na określonej wiązce celów i zadań realizacyjnych. Tak więc, generalny cel kierunkowy to zestaw względnie trwałych dążeń władz Gminy, na które powinny być przede wszystkim zorientowane działania realizacyjne.
 Poziom II – Cele strategiczne, będące konkretyzacją generalnego celu kierunkowego (misji rozwoju). Wskazują one priorytetowe obszary (dziedziny) zaspokajania potrzeb mieszkańców Gminy.
 Poziom III – Cele operacyjne, będące konkretyzacją celów strategicznych. Są one formułowane jako cele funkcjonalne, tzn. wyrażające pożądane potrzeby, które powinny być zaspokojone w określonym horyzoncie czasu, czyli do 2020 roku. Do każdego celu operacyjnego został przyporządkowany określony zestaw zadań realizacyjnych.
  
3. GENERALNY CEL KIERUNKOWY I CELE STRATEGICZNE
 

      Ogólnie rzecz biorąc, cele rozwoju Gminy Pułtusk wynikają z następujących podstawowych przesłanek:

po pierwsze – wykorzystania szans rozwojowych, wynikających z faktu bardzo korzystnego położenia geograficznego Gminy,
po drugie – wzmacniania oraz pełnego wykorzystania dla dalszego rozwoju Gminy jej silnych stron,
po trzecie – konieczności eliminowania słabych stron Gminy lub łagodzenia ich negatywnych skutków dla mieszkańców, gospodarki i środowiska przyrodniczego w postaci zapóźnień, barier i ograniczeń rozwojowych, czyli likwidacji, bądź ograniczenia negatywnych skutków słabych stron Gminy,
po czwarte – konieczności tworzenia warunków (podstaw) dla zaspokajania różnorodnych potrzeb społecznych i gospodarczych w przyszłości, czyli tworzenia nowych impulsów (możliwości) rozwojowych Gminy – dalszy wzrost jej atrakcyjności lokalizacyjnej dla rozwoju funkcji: osadniczej, gospodarczej i turystyczno-wypoczynkowej,
po piąte – konieczności systematycznej realizacji konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju Gminy,
po szóste – możliwości pozyskiwania środków pomocowych Unii Europejskiej na współfinansowanie realizacji zadań inwestycyjnych Gminy, zwłaszcza w sferze infrastruktury technicznej – stąd też, przy formułowaniu celów rozwoju Gminy Pułtusk uwzględniono ustalenia zawarte w: Narodowym Planie Rozwoju na lata 2004-2006, Sektorowych Programach Operacyjnych, Strategii rozwoju województwa mazowieckiego i Strategii rozwoju powiatu pułtuskiego.
 
       Formułując cele rozwoju nie poszukiwano nowej roli GMINY PUŁTUSK w otoczeniu, czy też funkcji dominującej, lecz wskazywano na konieczność umacniania jej dotychczasowej różnorodności i wielofunkcyjności, jako podstawy do trwałego i zrównoważonego rozwoju. Siła napędową rozwoju Gminy jest i będzie miasto Pułtusk, które jest jednym z ważniejszych ośrodków miejskich w północnej części województwa mazowieckiego i stanowi ośrodek o znaczeniu subregionalnym. Jest także znanym w Polsce i zagranicą ośrodkiem akademickim z racji funkcjonowania na jego terenie Wyższej Szkoły Humanistycznej im. A. Gieysztora, a także miejscem spotkań z Polonią – funkcjonowanie „Domu Polonii”. Ze względu na swą wielowiekową historię oraz istniejące zasoby dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, miasto Pułtusk wraz z terenami wiejskimi posiadają znaczne walory turystyczno-krajoznawcze i wypoczynkowe. Pełni także rolę centrum administracyjnego i usługowego dla mieszkańców powiatu pułtuskiego. 
      Działania na rzecz umacniania dotychczasowej różnorodności i wielofunkcyjności GMINY PUŁTUSK winny więc zmierzać do:
  • tworzenia jak najlepszych warunków dla dalszego rozwoju gospodarczego i wzrostu przedsiębiorczości mieszkańców – efekt działań: trwały i dynamiczny rozwój gospodarczy Gminy, umożliwiający zmniejszanie się rozmiarów bezrobocia oraz wzrost zamożności mieszkańców i dochodów budżetu gminy,
  • stałego wzrostu poziomu zaspokojenia potrzeb społecznych (usługi społeczne, mieszkalnictwo, w tym komunalne i bezpieczeństwo publiczne) – efekt działań: jakościowe zmiany w poziomie życia mieszkańców Gminy,
  • likwidacji niedoborów w zakresie infrastruktury służącej ochronie środowiska przyrodniczego i osiągnięcia europejskich standardów w zakresie jego ochrony (norm zawartych w Dyrektywach Unii Europejskiej) – efekt działań: zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego mieszkańcom Gminy,
  • umacniania ponadlokalnych funkcji Pułtuska(edukacja, w tym szkolnictwo wyższe, ochrona zdrowia, sport, kultura, turystyka i wypoczynek) – efekt działań: wzrost rangi Gminy w otoczeniu.
       Stąd też, u podstaw formułowania celów rozwoju GMINY PUŁTUSK leży przekonanie jej władz, że ma ona potencjalne szanse stania się: 
  • Gminą harmonijnie łączącą troskę o jak najlepszy stan środowiska przyrodniczego z postępem cywilizacyjnym,
  • Gminą umacniającą poczucie więzi społecznych i tożsamości lokalnej oraz „lokalny patriotyzm”,
  • Gminą atrakcyjną do zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej, a także spędzania czasu wolnego przez przyjezdnych (turystyka i rekreacja),
  • Gminą zapewniającą jak najlepszą jakość świadczonych usług społecznych – edukacja, pomoc społeczna, ochrona zdrowia, kultura i sztuka, sport i rekreacja, a także troszczącą się o jak najlepszy stan bezpieczeństwa i porządku publicznego,
  • Gminą posiadającą sprawne powiązania komunikacją drogową z otoczeniem, a także zmodernizowany wewnętrzny układ drogowy wraz z urządzeniami zapewniającymi maksymalne bezpieczeństwo pieszych i kierowców,
  • Gminą prowadzącą aktywną promocję swych walorów, rozwijającą partnerską współpracę z zagranicznymi samorządami gminnymi, a także aktywnie współpracującą z władzami powiatu pułtuskiego i poszczególnych gmin wchodzących w jego skład oraz władzami samorządowymi województwa mazowieckiego przy rozwiązywaniu wspólnych problemów dla dobra i pomyślności jej mieszkańców.
  • Gminą współpracującą z organizacjami pozarządowymi, wolontariatem i przedsiębiorcami funkcjonującymi na jej terenie przy rozwiązywaniu wspólnych problemów dla dobra i pomyślności jej mieszkańców.
       Biorąc powyższe pod uwagę, sformułowano generalny cel kierunkowy (misję rozwoju) i strategiczne cele rozwoju GMINY PUŁTUSK:
 Generalny cel kierunkowy:
 
 
Kształtowanie Pułtuska jako wielofunkcyjnej Gminy o coraz lepszym środowisku życia mieszkańców oraz trwałym rozwoju gospodarczym i usług ponadlokalnych, chroniącej zasoby dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
 
Umacnianie edukacyjnych i turystycznych funkcji Gminy Pułtusk oraz kształtowanie pozytywnego jej wizerunku jako bezpiecznego i przyjaznego miejsca do zamieszkania, lokalizacji działalności gospodarczej i pobytu turystów.
 
 

Strategiczne cele rozwoju (są one względem siebie równorzędne):

 

   Cel 1- sfera gospodarcza

 
 
Tworzenie jak najlepszych warunków dla trwałego rozwoju gospodarki lokalnej
 
 

Cel 2 – sfera społeczna i transportu

 
 
Stała poprawa jakości świadczonych usług społecznych i transportowych
 
 

Cel 3 – sfera ekologiczna i przestrzenna

 
 
Osiągnięcie europejskich standardów stanu środowiska przyrodniczego oraz troska o ład przestrzenny
 
 

      Z przyjętych strategicznych celów rozwoju wynika, że deklarowaną intencją Władz Gminy Pułtusk jest dążenie do tego, aby stawała się ona w coraz większym stopniu Gminą przedsiębiorczą, nowoczesną, zamożną oraz atrakcyjną do zamieszkania, prowadzenia działalności gospodarczej i spędzania czasu wolnego przez przyjezdnych, a także potrafiącą sprostać wymogom Unii Europejskiej.

 

4. ZGODNOSĆ CELÓW ROZWOJU GMINY PUŁTUSK Z CELAMI DOKUMENTÓW WYŻSZYCH SZCZEBLI
 
      Z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej zarówno sektor publiczny, w tym jednostki samorządu terytorialnego, jak i sektor prywatny ma możliwość pełnego korzystania z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Wynika to z faktu, że cały obszar Polski objęty został Celem nr 1 polityki regionalnej Unii Europejskiej, czyli pomocą finansową dla regionów (województw) zapóźnionych w rozwoju, w których Produkt Krajowy Brutto w przeliczeniu na mieszkańca nie przekracza 75% średniej unijnej. Podstawowym zadaniem funduszy strukturalnych jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów Unii Europejskiej. Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w Unii Europejskiej.
       Do pozyskania dofinansowania w ramach pomocy z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej konieczne jest przygotowanie odpowiedniej dokumentacji. Jej zawartość formalna i merytoryczna zależna jest od rodzaju projektu inwestycyjnego oraz funduszu, z którego będzie on współfinansowany. W każdym z przypadków musi zawierać ona wniosek (przygotowany w oparciu o ujednolicony formularz), a w niektórych przypadkach także Plan rozwoju lokalnego, studium wykonalności inwestycji oraz raport o oddziaływaniu na środowisko. Dokumenty te są następnie składane w odpowiedniej jednostce zarządzającej lub pośredniczącej w zależności od wybranego funduszu. Jednak warunkiem wstępnym ubiegania się o dofinansowanie inwestycji komunalnych przewidzianych do realizacji przez władze polskich gmin, w tym Gminy Pułtusk z funduszy pomocowych Unii Europejskiej jest:

  • posiadanie strategii rozwoju, wieloletnich planów inwestycyjnych i finansowych oraz innych wieloletnich programów sektorowych lub branżowych,
  • zapewnienie zgodności celów rozwoju gminy z celami rozwoju zawartymi w dokumentach programowych wyższych szczebli.
       Zgodność strategicznych celów rozwoju Gminy Pułtuskz celami i priorytetami zawartymi w dokumentach programowych wyższych szczebli prezentuje poniższe zestawienie: 
 
Gmina Pułtusk
Cel strategiczny: Tworzenie jak najlepszych warunków dla trwałego rozwoju gospodarki lokalnej

Narodowy Plan Rozwoju
Oś rozwoju: Wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw
Oś rozwoju: Rozwój zasobów ludzkich i zatrudnienia
Oś rozwoju: Przekształcenia strukturalne w rolnictwie i rybołówstwie, rozwój obszarów wiejskich
Oś rozwoju: Tworzenie warunków dla zwiększania poziomu inwestycji, promowanie zrównoważonego rozwoju i spójności przestrzennej

Programy sektorowe
Sektorowy Program Operacyjny: Wzrost konkurencyjności gospodarki
Sektorowy Program Operacyjny: Rozwój zasobów ludzkich
Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego
Sektorowy Program Operacyjny: Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich

Województwo mazowieckie – Strategia rozwoju
Cel długookresowy: Zwiększenie konkurencyjności metropolii warszawskiej i regionu w układzie europejskim i globalnym
Cel średniookresowy: Ułatwienia inwestowania w regionie
Cel średniookresowy: Tworzenie i wspieranie centrum wiedzy i innowacji
Cel operacyjny: Rozwój funkcji turystyczno-wypoczynkowych

Powiat pułtuski – Strategia rozwoju
Kierunek strategicznego rozwoju: Powiat pułtuski obszarem rozwoju przedsiębiorczości i infrastruktury technicznej
Kierunek strategicznego rozwoju: Powiat pułtuski obszarem dobrze rozwiniętego rolnictwa z dostosowaniem do wymogów Unii Europejskiej
Kierunek strategicznego rozwoju: Powiat pułtuski obszarem integracji lokalnej, współpracy międzyregionalnej i zagranicznej

Gmina Pułtusk
Cel strategiczny: Stała poprawa jakości świadczonych usług społecznych i transportowych
Narodowy Plan Rozwoju
Oś rozwoju: Rozwój zasobów ludzkich i zatrudnienia
Oś rozwoju: Wzmocnienie potencjału rozwojowego regionów i przeciwdziałanie marginalizacji niektórych obszarów
Oś rozwoju: Tworzenie warunków dla zwiększania poziomu inwestycji, promowanie zrównoważonego rozwoju i spójności przestrzennej
Oś rozwoju: Przekształcenia strukturalne w rolnictwie i rybołówstwie, rozwój obszarów wiejskich
Programy sektorowe
Sektorowy Program Operacyjny: Rozwój zasobów ludzkich

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego
Sektorowy Program Operacyjny: Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich
Sektorowy Program Operacyjny: Transport – Gospodarka Morska (część: transport)
Województwo mazowieckie – Strategia rozwoju
Cel długookresowy: Przeciwdziałanie nadmiernym, społecznie nieakceptowanym dysproporcjom w poziomie rozwoju gospodarczego i warunkach życia ludności w województwie
Cel długookresowy: Wydłużenie trwania życia mieszkańców województwa mazowieckiego poprzez zmianę stylu życia oraz poprzez zmniejszenie rozpowszechniania chorób, ze szczególnym uwzględnieniem chorób cywilizacyjnych i uzależnień
Cel długookresowy: Ukształtowanie tożsamości kulturowej regionu
Cel długookresowy: Zwiększenie konkurencyjności metropolii warszawskiej i regionu w układzie europejskim i globalnym
Cel operacyjny: Wzmocnienie materialne systemu oświaty w regionie
Cel operacyjny: Poprawa bezpieczeństwa publicznego na terenie całego województwa
Cel operacyjny: Realizacja programu czynszowego budownictwa komunalnego
Cel operacyjny: Modernizacja i rozbudowa sieci dróg w województwie
Cel operacyjny: Modernizacja i rozbudowa regionalnego systemu transportu publicznego
Powiat pułtuski – Strategia rozwoju
Kierunek strategicznego rozwoju: Powiat pułtuski umożliwiający szeroką edukację oraz bezpieczne       i godne życie jego mieszkańców
Kierunek strategicznego rozwoju: Powiat pułtuski obszarem integracji lokalnej, współpracy międzyregionalnej i zagranicznej
Kierunek strategicznego rozwoju: Powiat pułtuski obszarem rozwoju przedsiębiorczości i infrastruktury technicznej

GMINA PUŁTUSK
Cel strategiczny: Osiągnięcie europejskich standardów stanu środowiska przyrodniczego oraz troska o ład przestrzenny

Narodowy Plan Rozwoju
Oś rozwoju: Tworzenie warunków dla zwiększania poziomu inwestycji, promowanie zrównoważonego rozwoju i spójności przestrzennej
 
Oś rozwoju: Wzmocnienie potencjału rozwojowego regionów i przeciwdziałanie marginalizacji niektórych obszarów
 
Oś rozwoju: Przekształcenia strukturalne w rolnictwie i rybołówstwie, rozwój obszarów wiejskich
 
Programy sektorowe
Sektorowy Program Operacyjny: Transport – Gospodarka Morska (część: ochrona środowiska)
Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego
Sektorowy program operacyjny: Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich
Województwo mazowieckie – Strategia rozwoju
Cel długookresowy: Poprawa jakości środowiska przyrodniczego Mazowsza
Cel długookresowy: Bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni
Cel operacyjny: Utworzenie regionalnego systemu obszarów chronionych, zgodnego ze standardami europejskimi
Cel operacyjny: Zwiększenie skuteczności planowania przestrzennego i egzekwowania postanowień planu
Cel operacyjny: Kształtowanie krajobrazu harmonijnie skomponowanego i zachowującego tożsamość kulturową i walory krajobrazowe
Cel operacyjny: Zahamowanie narastania chaosu w przestrzennym zagospodarowaniu Warszawy i województwa
Powiat pułtuski – Strategia rozwoju
Strategiczny kierunek rozwoju: Powiat pułtuski dbający o ochronę środowiska oraz racjonalne wykorzystanie walorów przyrodniczych w celu rozwoju turystyki i rekreacji
 
       Podsumowując należy stwierdzić, że zapisy celów rozwoju Gminy Pułtusk w pełni odpowiadają zapisom Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006, Sektorowych Programów Operacyjnych Strategii rozwoju województwa mazowieckiego i Strategii rozwoju powiatu pułtuskiego. Stanowi to merytoryczną podstawę do ubiegania się o środki pomocowe Unii Europejskiej na współfinansowanie zadań gminnych. Stanowi to również podstawę do nawiązywania i rozwoju współpracy w władzami powiatu pułtuskiego i poszczególnych gmin, wchodzących w jego skład przy rozwiązywaniu wspólnych problemów.
 

CZĘŚĆ IV
STRATEGICZNE PROGRAMY DZIAŁAŃ REALIZACYJNYCH
   
          Planowane przedsięwzięcia służące realizacji generalnego celu kierunkowego i strategicznych celów rozwoju GMINY PUŁTUSK zostały ujęte w STRATEGICZNE PROGRAMY DZIAŁAŃ REALIZACYJNYCH. Zawierają one:
  • po pierwsze – cele operacyjne, określające poszczególne problemy, jakie powinny być rozwiązane, aby zrealizować przyjęte cele strategiczne,
  • po drugie – zadania realizacyjne, określające konkretne przedsięwzięcia, które winny być zrealizowane w ramach poszczególnych celów operacyjnych wraz z szacunkowym określeniem kosztów ich realizacji – określają one sposoby osiągania przyjętych celów rozwoju (generalnego celu kierunkowego, celów strategicznych i operacyjnych).
      Z punktu widzenia kompetencyjnego zadania zapisane w strategicznych programach działań realizacyjnych można podzielić na zadania własne, za realizację, których są odpowiedzialne z mocy prawa Władze GMINY PUŁTUSK oraz pozostałe zadania, za realizację których odpowiedzialne są inne podmioty decyzyjne (np. władze powiatu pułtuskiego, władze województwa mazowieckiego, administracja rządowa, itd.).
      W przypadku zadań wykraczających poza ustawowe kompetencje Władz GMINY PUŁTUSK, ich rola będzie koncentrowała się na:
  • prowadzeniu działań inspirujących, stymulujących i wspierających realizację określonych zadań,
  • współpracy oraz pomocy organizacyjnej i kadrowej przy realizacji określonych zadań,
  • współfinansowaniu określonych zadań,
  • wpływaniu na stosowne podmioty decyzyjne i monitowaniu ich, aby zrealizowały one zadania przypisane im z mocy prawa.
      Biorąc powyższe pod uwagę, sformułowano trzy STRATEGICZNE PROGRAMY DZIAŁAŃ REALIZACYJNYCH:
 1.Program strategiczny:
 
Przedsiębiorczość i wzrost konkurencyjności Gminy
 
 2.Program strategiczny:
 
Środowisko przyrodnicze i infrastruktura techniczna
 
3.Program strategiczny:
 
Usługi społeczne
 
        Należy podkreślić, że zaprezentowane poniżej cele operacyjne i zadania realizacyjne zostały zgłoszone przez Radnych, Burmistrza i jego Zastępcę, poszczególne komórki organizacyjne Urzędu Miejskiego, gminne jednostki organizacyjne. Zostały one sformułowane na lata 2005-202010.
 
1. Planowane przedsiewzięcia – cele operacyjne i zadania realizacyjne
 
Program strategiczny:
 
Przedsiębiorczość i wzrost konkurencyjności Gminy
 
I. Cel operacyjny:
Organizacyjne i finansowe wsparcie rozwoju przedsiębiorczości
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Wspomaganie przedsiębiorczości poprzez współdziałanie Władz Gminy Pułtusk z krajowymi agencjami i fundacjami rozwoju oraz lokalnymi przedsiębiorcami.

Prowadzenie stałego dialogu z przedsiębiorcami w celu zacieśnienia współpracy w rozwiązywaniu problemów rozwojowych przedsiębiorczości, rynku pracy, większego dostępu do informacji o formach wsparcia z krajowych i zagranicznych programów pomocowych.

200

Rada Miejska
Burmistrz
Przedsiębiorcy
Organizacje
pozarządowe

Stworzenie systemu ulg i zachęt do prowa-
dzenia działalności gospodarczej przez mieszkańców Gminy Pułtusk i inwestorów zewnętrznych, tworzących nowe miejsca pracy dla bezrobotnych mieszkańców Gminy.

Inicjatywa sprzyjająca redukcji bezrobocia i wspieraniu rozwoju przedsiębiorczości. Niższe stawki lub zwolnienia z podatków lokalnych, preferencyjne stawki czyn-szowe w gminnych lokalach użytkowych, w kilkuletnim okresie czasu, dla osób podejmujących pozarolniczą działalność gospodarczą lub dla miejscowych przedsiębiorców tworzących nowe miejsca pracy ze szczególnym uwzględ-nieniem dla działań na rzecz restruk-turyzacji obszarów wiejskich Gminy.

 

Rada Miejska
Burmistrz

Opracowanie zasad realizowania przez Gminę Pułtusk przedsięwzięć w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.

Wzrost możliwości zaspokajania potrzeb społecznych.

10

Rada Miejska
Burmistrz
prywatni inwestorzy

Powołanie Pułtuskiego Centrum Przedsiębior-czości i Informacji jako gminnego ośrodka aktywizacji zawodowej i podnoszenia kwalifikacji zawodowych przede wszystkim rolników, gromadzenie, udostępnianie aktualnych informacji o gruntach, lokalach, sile roboczej, przetargach – jako przedsięwzięcia publiczno-prywatnego.

Doradztwo prawne, podatkowe, finan-sowo-ekonomiczne, informacja o wolnych lokalach i terenach do zainwestowania, informacja i pomoc przy wypełnianiu wniosków o wsparcie finansowe ze środków krajowych i zagranicznych, oferty współpracy; „gminne biuro karier”; szkolenia odpowiadające swoim zakresem i jakością zapotrzebowaniu przedsiębiorców, w tym uczące praktycznej umiejętności absorpcji fun-duszy unijnych dla sektora MŚP, pro-cedur przetargowych UE, itd.

800

Rada Miejska
Burmistrz
PUP
organizacje pozarządowe lokalni przedsiębiorcy

Przygotowanie i aktualizacja oferty inwestycyjnej Gminy Pułtusk dla przedsiębiorców krajowych i zagranicznych oraz materiałów promujących lokalną przedsiębiorczość.

Oferta obejmująca zarówno zasób komunalny jak i zgłoszone przez prywatnych właścicieli grunty do sprzedaży z przeznaczeniem pod działalność usługowo-produkcyjną, zawierająca szczegółową informację o terenie – wyłonienie w tej procedurze inicjatyw.

50

Burmistrz
prywatni właściciele
gruntów
podmioty gospodarcze

Realizacja programu aktywizacji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym z udziałem organizacji pozarządowych i przedsiębiorców.

Utrzymujące się w Gminie Pułtusk wysokie bezrobocie wpływające znacząco na powstawanie zjawiska wykluczenia społecznego.

300

Rada Miejska
Burmistrz
MOPS
PUP Pułtusk
Organizacje pozarządowe
Przedsiębiorcy
II. Cel operacyjny:
Pułtuska administracja samorządowa sprawna, przyjazna i profesjonalna
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Dostosowanie struktur organizacyjnych Urzędu Miejskiego w Pułtusku do zasad zarządzania strategicznego.

Uproszczenie i przyspieszenie obiegu dokumentów, dostosowanie zakresu działania wewnętrznych komórek organizacyjnych Urzędu do nowych zadań wynikających z aktualnych uregulowań prawnych.

 20

Rada Miejska
Burmistrz

Uzyskanie międzynarodowego certyfikatu jakości pracy ISO 9001:2000 dla Urzędu Miejskiego w Pułtusku.

Gwarancja dostosowania pracy Urzędu Miejskiego do najlepszych praktyk w administracji.

200

Rada Miejska
Burmistrz

Wybranie i wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego.

Wydłużenie czynności na skutek niekom-patybilnego sprzętu i oprogramowania

800

Rada Miejska
Burmistrz

Wybranie i wdrożenie systemu obiegu dokumentów.

Usprawnienie obiegu dokumentów i czynności kancelaryjnych.

500

Rada Miejska
Burmistrz

Zakupy inwestycyjne Urzędu Miejskiego, w tym stała modernizacja sprzętu komputerowego.

Szybki postęp techniczny wymuszający wymianę sprzętu i oprogramowania.

1.000

Rada Miejska
Burmistrz

Wdrożenie rozdzielonego od wewnętrznej sieci Urzędu Miejskiego systemu dostępu do Internetu oraz informacji dla petentów.

Udrożnienie dostępu do Internetu i zwiększenie przepustowości
 

150

Rada Miejska
Burmistrz

III. Cel operacyjny:

Wzmocnienie roli centrum Pułtuska jako obszaru koncentracji funkcji administracyjnych, kulturalnych i handlowo-usługowych
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania
współpracujące

Opracowanie programu rewitalizacji „starówki pułtuskiej” – obszaru tożsamości miasta jako konkretyzacja ustaleń w tej części lokalnej strategii mieszkaniowej.
 

Obszar ścisłej ochrony konserwatorskiej jako obszar tożsamości miasta wymagający zorganizowanego działania konserwatorskiego, przestrzennego, prawno-organizacyjnego.

30

Rada Miejska
Burmistrz
Woj. Konser. Zab., prywatni właściciele.

Zagospodarowanie starorzeczy wód płynących przez Pułtusk, nadbrzeżnych bulwarów – „plantów”, – Wenecja Mazowsza. Stworzenie systemu ogrodów miejskich i szlaków wodnych.

Wykorzystanie walorów krajobrazowych kanałów przecinających staromiejską zabudowę Pułtuska.

10-rocznie

Rada Miejska
Burmistrz
Właściciele nieruchomości
RZGW-NW w Pułtusku

Aktualizacja miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru śródmiejskiej zabudowy Pułtuska w skali 1: 500.

Umożliwienie prowadzenia skutecznej polityki przestrzennej w tym obszarze.

75

Rada Miejska
Burmistrz

Realizacja programu rozwoju miasta Pułtusk jako ośrodka naukowego.

Ścisła współpraca z Wyższą Szkołą Humanistyczną im. A.Gieysztora w organizowaniu konferencji, szkoleń, seminariów i kursów.

30

Rada Miejska
Burmistrz
WSH

Rewitalizacja zieleni miejskiej w obrębie wyspy i jej otoczenia oraz w pozostałych częściach miasta (budowa „ogrodu botanicznego” skwery, parki, pasaże, pobocza dróg, kwietniki i inne elementy małej architektury.

Poprawa estetyki miasta oraz stanu środowiska i zmniejszenie uciążliwości hałasu komunikacyjnego. Populary-zowanie wiedzy o pielęgnacji zieleni: Konkurs „Ogrody Pułtuska”. Ochrona dotychczasowych powierzchni i pozy-kanie nowych terenów zieleni. Wymiana i przebudowa drzewostanu w pierwszej kolejności na „Wyspie”. Wspieranie działań zarządców budynków mieszkalnych w zakresie porządkowania zieleni osiedlowej.

600

Rada Miejska
Burmistrz
ZUK Pułtusk
 

Modernizacja budynku Miejskiego Centrum Kultury i Sztuki oraz uzupełnienia wyposażenia do działalności stacjonarnej i imprez plenerowych.

Jest jedynym ośrodkiem kultury w Gminie i powiecie pułtuskim. Podniesienie standardu i jakości świadczonych usług.

800

Rada Miejska
Burmistrz
 

Realizacja programu cyklicznych imprez kulturalnych – koncerty, festiwale.

Objęcie patronatem stałych wyróż-niających Pułtusk imprez kulturalnych podnoszących atrakcyjność turystyczną.

1.000

Rada Miejska
Burmistrz
MCKiS

Budowa nowego lub modernizacja istniejącego Amfiteatru Miejskiego.

Miasto powinno posiadać obiekt przystosowany do organizacji imprez masowych.

300

Rada Miejska
Burmistrz
 

Rozwój istniejących pracowni artystycznych prowadzonych przez MCKiS w kierunku organizowania warsztatów i wymiany międzynarodowej oraz doposażenie istniejącej Galerii Sztuki „4 strony świata”.

MCKiS prowadzi działania w kierunku rozwoju rzemiosła i sztuki służące promocji miasta i regionu. Zajmuje się rozwianiem istniejących już kontaktów międzynarodowych, wymianą kulturalno – artystyczną oraz promocją Pułtuska.

100

Rada Miejska
Burmistrz
 

Patronat nad imprezami kulturalnymi promującymi Pułtusk w kraju i zagranicą (np. koncerty, festiwale, juwenalia).

Integracja mieszkańców i promocja Gminy w otoczeniu. Podnoszenie atrakcyjności turystycznej Gminy.

150

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu

Budowa i urządzenie miejsc parkingowych i zatoczek postojowych w centrum miasta Pułtusk.

Miejsce spotkań rocznicowych i okolicznościowych mieszkańców Gminy Pułtusk, turystów, studentów.

300

Rada Miejska
Burmistrz
 

Remont budynku oraz kontynuacja komputeryzacji i uzupełnianie księgozbioru dla Pułtuskiej Biblioteki Publicznej i jej 4 filii:
·         wymiana pokrycia dachowego, stolarki okiennej i drzwiowej,
·         zakup serwera i 3 komputerów, instalacja stałego łącza z Internetem,
·         zatrudnienie informatyka,
·         zakup nowych książek,
·         założenie nowej sieci telefonicznej.

Przekształcenie PBP w nowoczesny ośrodek informacyjny z systematycznie uzupełnianym księgozbiorem. Budynek jest w złym stanie technicznym. Dotychczas na zakup nowych książek przeznacza się ok. 10 tys. zł – wskaźnik zakupów na 100 mieszkańców wynosi zaledwie 1,83 wol. Wg Ministerstwa Kultury wskaźnik ten powinien kształtować się na poziomie 18 wol.

1.400

Pułtuska Biblioteka Publiczna
Burmistrz
Pułtuska
Rada Miejska

Propagowanie wiedzy o dziedzictwie kulturowym miasta wśród społeczności lokalnej i międzynarodowej.

Wzmacnianie wiedzy o Pułtusku wśród mieszkańców i turystów.

50

Rada Miejska
Burmistrz

Zorganizowanie Klubu Integracji Społecznej jako otwartego forum publicznej wymiany poglądów dotyczących problemów funkcjono-wania i rozwoju Gminy.

Integracja i aktywizacja społeczności lokalnej wokół działań prorozwojowych i demokracji lokalnej.

50

Rada Miejska
Burmistrz
IV. Cel operacyjny:
Partnerska współpraca w powiecie pułtuskim oraz promocja Gminy Pułtusk w kraju i zagranicą z wyeksponowaniem wartości historyczno-przyrodniczych oraz możliwości inwestycyjnych
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. Lub współodpow. Za realizację zadania

Opracowanie kompleksowego programu promocji Gminy Pułtusk w kraju i zagranicą wskazującego na jej atrakcyjność osadniczą, inwestycyjną i turystyczną oraz jego systematyczna realizacja.

Potrzeba spójnych i ofensywnych działań promocyjnych Gminy w otoczeniu.

475

Rada Miejska
Burmistrz

Stworzenie biura promocji Gminy Pułtusk.

j.w.

50

Rada Miejska
Burmistrz

Wspieranie rozwoju rzemiosła artystycznego między innymi w ramach programu „Odrodzenie rzemiosła artystycznego przyszłością małej ojczyzny”.

Nawiązanie do lokalnych tradycji rzemieślniczych. Wspieranie edukacji kulturalnej i artystycznej. Tworzenie możliwości doskonalenia osobom bezrobotnym.

200

Rada Miejska
Burmistrz

Utworzenie punktu promocji i sprzedaży wyrobów artystycznych rodzimych twórców – tzw. „Galeria Sztuki Użytkowej”.

Promocja regionalnych wyrobów. Stworzenie możliwości prezentacji i sprzedaży wyrobów artystycznych w jednym centralnym punkcie.

200

Rada Miejska
Burmistrz
Dom Polonii

Udział Gminy w imprezach targowych w kraju (np. „Invest City” w Poznaniu) oraz zagranicą.

Promocja oraz prezentacja Gminy w kraju i zagranicą.

300

Burmistrz
Pułtuska

Nawiązanie stałej partnerskiej współpracy z miastami bliźniaczymi zagranicą.
 

Współpraca pomiędzy mieszkańcami i przedsiębiorcami. Wzrost szans na pozyskanie środków pomocowych UE.

200

Rada Miejska
Burmistrz

Utworzenie stałego tematycznego szlaku turystycznego – „Związek sławnych ludzi z Pułtuskiem” (Piotr Skarga, Wiktor Gromulicki, Napoleon Bonaparte).

Promocja miasta oraz nawiązywanie do przeszłości i historii miasta.

200

Rada Miejska
Burmistrz
WSH
Towarzystwa społeczno-kulturalne
V. Cel operacyjny:
Wspieranie rozwoju turystyki oraz rozbudowa infrastruktury rekreacyjnej w Gminie Pułtusk
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. Lub współodpow. Za realizację zadania

Utworzenie Biura Informacji Turystycznej.

Gromadzenie i aktualizacja informacji o ofertach turystycznych. Doskonalenie form udostępniania informacji

40

Rada Miejska
Burmistrz

Rozbudowa i modernizacja stanicy wodnej PTTK (realizacja w dwóch etapach – I etap budynek stanicy, II etap urządzenie nabrzeży).

Stworzenie odpowiednich warunków do uprawiania sportów wodnych oraz organizacja warunków do wzrostu ruchu turystycznego.

800 (I etap)
600 (II etap)
 

Rada Miejska
Burmistrz
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej

Urządzenie szlaku wodnego „Narew Pułtusk i starorzecza”.

Wykorzystanie walorów turystycznych rzeki Narew i jej starorzecza. Stworzenie odpowiednich warunków do uprawiania sportów wodnych

200

Rada Miejska
Burmistrz
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej

Wspieranie rozwoju gospodarstw agrotu-rystycznych na obszarach wiejskich.

Tereny wiejskie w okolicach Pułtuska posiadają szczególne walory krajobrazowo – przyrodnicze.

100

Rada Miejska
Burmistrz

Budowa skateparku do uprawiania skateboardingu.

Inicjatywa poszerzająca możliwości spędzania wolnego czasu przez młodzież.

50

Rada Miejska
Burmistrz
Kluby Sportowe

Kontynuacja urządzania i organizacji tras rowerowych i pieszych – długość 55,3 km – w nawiązaniu do szlaków krajowych i wojewódzkich.

Organizacja warunków do wzrostu ruchu turystycznego, aktywności fizycznej i sportowych form wypoczynku mieszkańców gminy Pułtusk.

1.000

Rada Miejska
Burmistrz
Starostwo
Nad. Park Kraj.

Realizacja programu: „Rajd rowerowy Burmistrza Miasta Pułtusk”.

Wzrost zainteresowania mieszkańców gminy aktywnymi formami wypoczynku.

100

Rada Miejska
Burmistrz

Rozwijanie funkcji miejskiego stadionu sportowego jako regionalnego ośrodka kultury fizycznej i sportu.

Tworzenie bazy technicznej rozwoju sportu i rekreacji, zdrowego stylu życia. Poszerzenie możliwości spędzania czasu wolnego przez młodzież. Budowa skateparku do uprawiania skatebordingu.

600

Rada Miejska
Burmistrz
Kluby sportowe

Wspieranie rozbudowy bazy noclegowej (pobytowo-weekendowej).

Niewystarczająca infrastruktura turystyczna na terenie Gminy. Wspieranie tworzenia pola biwakowego i wakacyjnych schronisk młodzieżowych. Pomoc Gminy w promocji usług o wysokim standardzie.

200

Rada Miejska
Burmistrz

Podniesienie standardu usług hotelarsko-gastronomicznych i konferencyjnych Domu Polonii w Pułtusku, rozbudowa bazy noclegowej spełniającej wymogi obiektu hotelowego.

Podniesienie standardu świadczonych usług. Promocja usług hotelarsko-gastrono-micznych o wysokim standardzie. Zwiększenie ruchu turystycznego, w tym biznesowego (krajowego i zagranicznego) na terenie Gminy.

1.790

Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”
Dom Polonii
w Pułtusku
VI. Cel operacyjny:
Zachowanie dziedzictwa kulturowego Pułtuska
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Rewitalizacja obiektów związanych z historią miasta.

Ratowanie materialnego dziedzictwa kulturowego miasta oraz ochrona i promocja historycznych wartości kulturowych Pułtuska.

1.000

Rada Miejska
Burmistrz

Zmiana zagospodarowania terenu Rynku przed Kaplicą Św. Marii Magdaleny i wjazdem do Zamku z modernizacja fontanny miejskiej.

Potrzeba poprawy stanu technicznego elementów małej architektury i zmiany wystroju na stylowy o zabytkowym charakterze.

100

Rada Miejska
Burmistrz
Muz. Region.

Odrestaurowanie zabytkowych gotycko – renesansowych piwnic pod budynkiem Ratusza i kamienicami w Rynku (dokumentacja techniczna).

Podniesienie atrakcyjności turystycznej Pułtuska. Przywrócenie mieszkańcom i turystom dóbr kultury. Usztywnienie konstrukcji i ustabilizowanie strefy przyziemia i posadowienia zagrożonej wyboczeniom wieży ratuszowej.

50
 

Rada Miejska
Burmistrz
Muz. Region.
Woj. Konserw. Zabytków

Rewaloryzacja spichlerzy XVI/XVII wiecznych.

Podniesienie atrakcyjności turystycznej Pułtuska. Przywrócenie mieszkańcom i turystom dóbr kultury.

150

Rada Miejska
Burmistrz
Muz. Region.

Odrestaurowanie reliktów z XVI wieku – murów obronnych oraz baszty (dokumentacja techniczna).

Podniesienie atrakcyjności turystycznej Pułtuska. Przywrócenie mieszkańcom Pułtuska i turystom dóbr kultury.

20

Rada Miejska
Burmistrz
Muz. Region.

Rewaloryzacja podziemi składów jezuickich (magazynów z XVI wieku) pod Parkiem im. G.Narutowicza (dokumentacja techniczna).

Podniesienie atrakcyjności turystycznej Pułtuska. Przywrócenie mieszkańcom i turystom dóbr kultury.

30

Rada Miejska
Burmistrz
Muz. Region.

Opracowanie koncepcji budowy skansenu archeologicznego.

Podniesienie atrakcyjności turystycznej Pułtuska.

20

Rada Miejska
Burmistrz

Renowacja Zamku, Mostu Arkadowego i Parku Zamkowego (Dom Polonii w Pułtusku).

Zapewnienie stabilności geotechnicznej oraz hydrologicznej wzgórza, na którym posadowiony jest Zamek w celu powstrzymania dalszej degradacji substancji zabytkowej. Ratowanie materialnego dziedzictwa kulturowego. Promocja historycznych wartości Miasta. Podniesienie atrakcyjności turystycznej Pułtuska.

2.283

Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” Dom Polonii
w Pułtusku

Utworzenie wschodnio-europejskiej sieci i szlaku twierdz – realizacja w ramach programu BSR INTERREG III B.

Stworzenie systematycznej ewidencji zabudowań fortecznych według funkcjonalnych kryteriów historyczno-genetycznych, stworzenie profesjonalnej strategii modernizacji. Ochrona przed zniszczeniem, utworzenie kulturowego szlaku fortecznego.

172

Rada Miejska
Burmistrz

VII. Cel operacyjny:

Wykorzystanie źródeł geotermalnych jako potencjalnego czynnika warunkującego rozwój funkcji sanatoryjno-uzdrowiskowej
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Opracowanie koncepcji i założeń projektowych wykorzystania źródeł wód geotermalnych.

Skonkretyzowanie występujących zasobów na terenie Gminy – wielkość zasobów, położenie, dostępność, wykorzystanie.

50

Rada Miejska
Burmistrz

VIII. Cel operacyjny:

Zwiększenie wpływu młodzieży na działalność i rozwój Miasta i Gminy Pułtusk
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Powołanie młodzieżowej Rady Gminy.

Integracja młodzieży z lokalną społecznością. Przybliżenie młodzieży problemów gminy i współudział w ich rozwiązywaniu. Stworzenie możliwości do aktywności samorządowej młodych ludzi. Zahamowanie odpływu najzdolniejszej młodzieży do większych miast.

100

Burmistrz
Partie polityczne
Dyrektorzy szkół
Komitety osiedlowe

Program aktywizacji i integracji społecznej „Dialog – kształtowanie rzeczywistości” skierowany do młodzieży.

Współpraca pracodawców, pracobiorców i szkół w znajdowaniu rozwiązań problemów społecznych z zakresu: niwelowania podłoża przestępczości, kształtowania i propagowania zdrowego stylu życia, łączenia interesów sektora publicznego i prywatnego w rozwijaniu działalności kulturalnej, sportowej i naukowej.

300

Rada Miejska
Burmistrz
Organizacje pozarządowe
Przedsiębiorcy
Szkoły

Program wspierania młodych aktywnych mieszkańców Gminy „Talent”.

Ufundowanie stypendiów dla przedsię-biorczych młodych ludzi z pomysłami na rozwój Gminy.

400

Burmistrz
Rada miejska
Sponsorzy
Program strategiczny:
 

ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE I INFRASTRUKTURA TECHNICZNA

 
 
I. Cel operacyjny:
Restrukturyzacja i rozwój infrastruktury służącej ochronie środowiska na obszarze Gminy Pułtusk z dostosowaniem do standardów Unii Europejskiej
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Opracowanie gminnego programu ochrony środowiska na lata 2005-2015 z wykorzystaniem monitoringu.

Kompleksowy plan umożliwiający skuteczne działania w celu ochrony środowiska.

30

Rada Miejska
Burmistrz Pułtuska

Budowa wodociągu we wsiach Kleszewo-Olszak.

Zapewnienie mieszkańcom gminy zaopatrzenia w wodę o jakości wody zdatnej do picia.

1.125

PWiK Pułtusk
Rada Miejska
Burmistrz

Budowa wodociągu we wsi Gnojono.

jw.

1.420

Rada Miejska
Burmistrz

Modernizacja istniejącej SUW w zakresie technologii umożliwiającej usuwanie nadmiernej barwy i utlenialności w celu poprawy jakości wody.

Obecnie woda w dwóch parametrach nie spełnia norm jakości wody.

300

PWiK Pułtusk
Rada Miejska
Burmistrz

Wykonanie nowych ujęć wody.

Obecne studnie mają określony krótki czas eksploatacji – szybka kolmatacja strefy.

300

PWiK Pułtusk
Burmistrz

Budowa nowej Stacji Uzdatniania Wody.

Do roku 2020 nastąpi całkowite zużycie istniejącej stacji.

2.000

PWiK Pułtusk
Burmistrz

Rozbudowa istniejącej Stacji Uzdatniania Wody w Trzcińcu.

Stacja została wykonana zaledwie w 1/3 projektowanej wielkości.

200

PWiK Pułtusk
Burmistrz

Budowa kanalizacji sanitarnej – Popławy (zadanie I) do budynku szpitala w budowie.

Poprawa warunków sanitarnych i mieszkaniowych na terenie Gminy.

2.880

Rada Miejska
Burmistrz

Budowa sieci kanalizacji sanitarnej na obszarze gminy – ok. 28 km.

Poprawa warunków sanitarnych i mieszkaniowych na terenie gminy.

15.000

PWiK Pułtusk
Rada Miejska
Burmistrz

Budowa kompostowni osadów ściekowych w oczyszczalni ścieków.

Rozwiązanie problemu gospodarki osadowej.

300

PWiK Pułtusk

Hermetyzacja punktu zlewnego oczyszczalni.

Spełnienie wymogów obowiązującego prawa ochrony środowiska.

800

PWiK Pułtusk

Modernizacja systemu napowietrzania istniejącej oczyszczalni ścieków.

Zwiększenie wydajności napowietrzania.

250

PWiK Pułtusk

Budowa drugiego ciągu technologicznego lub modernizacja istniejącego dla oczyszczania ścieków.

Dostosowanie do standardów Unii Europejskiej.

4.000

PWiK Pułtusk

Wprowadzenie zintegrowanego systemu gospodarki odpadami.

Brak pełnego systemu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i sprzętu do jego realizacji z jednoczesnym wykorzys-taniem surowców wtórnych.

650

Burmistrz Związek Gmin Ziemi Pułtuskiej

Rozbudowa składowiska odpadów komunalnych w Płocochowie wraz z infrastrukturą techniczną o funkcji ponadgminnej. Rekultywacja wyeksploato-wanej kwatery.

Obecne wysypisko odpadów stałych jest wyeksploatowane – nie spełnia wymogów Unii Europejskiej.

2.342

Rada Miejska
Burmistrz
Starostwo
ZGZ Pułtuskiej

Rozwijanie zintegrowanego systemu gospodarki odpadami „Recykling”.

Potrzeba rozszerzenia systemu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i zakupu sprzętu do jego realizacji w celu obniżenia kosztów unieszkodliwiania odpadów komunalnych poprzez wykorzystanie surowców wtórnych. Zakup pojemników i worków do segregacji, linii sortowniczej, samochodu do przewozu odpadów.

1.400

Burmistrz
Związek Gmin Powiatu Pułtuskiego

Program likwidacji ścieków pochodzenia zwierzęcego, indywidualne urządzenia lub oczyszczalnie grupowe na obszarach wiejskich poza zasięgiem miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej.

Dostosowanie do standardów Unii Europejskiej oraz poprawa stanu środowiska przyrodniczego.

1.080

Rada Miejska Burmistrz Właściciele nieruchomości

Budowa sieci gazowej na terenie gminy Pułtusk.

Niski poziom gazyfiakcji Gminy.

 

Rada Miejska
Burmistrz
Mazowiecka Spółka Gaz. Sp. z o.o.

Budowa indywidualnych i małych grupowych wiejskich oczyszczalni biologicznych na obszarach wiejskich poza zasięgiem miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej z uwzględnieniem warunków gruntowo-wodnych.

Dostosowanie do standardów Unii Europejskiej oraz poprawa stanu środowiska naturalnego.

 

Rada Miejska
Burmistrz
właściciele nieruchomości

II. Cel operacyjny:

Poprawa powiązań komunikacyjnych wewnątrz Gminy Pułtusk i z otoczeniem
Zadania realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Opracowanie Strategii rozwoju systemu transportowego na obszarze Miasta i Gminy Pułtusk do 2020 roku.
 

Opracowanie Strategii w tym zakresie umożliwi wyznaczenie głównych kierunków działań w zakresie rozbudowy i modernizacji podstawowego układu drogowo-ulicznego oraz działań w zakresie transportu publicznego w korelacji ze strategią wojewódzką i powiatową; zidentyfikuje te najbardziej istotne elementy systemu ponadlokalnego, o realizację, których Władze Gminy powinny zabiegać w pierwszej kolejności.

30

Rada Miejska
Burmistrz
 
 

Współudział w finansowaniu przebudowy i modernizacji dróg wojewódzkich nr 618 i nr 619 na obszarze Miasta i Gminy Pułtusk.

Zawarcie porozumień w sprawie realizacji inwestycji z Mazowieckim Zarządem Dróg Wojewódzkich w Warszawie – działania zmierzające do przyspieszenia przebudowy regionalnego układu drogowego na obszarze Gminy Pułtusk.

 

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu

Sporządzenie i uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla projektowanych korytarzy infrastruktury drogowej podstawowego układu Gminy Pułtusk.

Konieczność utrzymania terenów pod podstawowy układ komunikacyjny, szczególnie na terenach nie będących własnością komunalną lub Skarbu Państwa po utracie ważności Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Pułtusk.

 

Rada Miejska
Burmistrz

Budowa obwodnicy miasta Pułtusk, prowadząca na zachód od istniejących powiązań komunikacyjnych – ok. 11,7 km.

Znaczna uciążliwość dla centrum miasta oraz duże zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego. Przesunięcie ruchu tranzytowego z centrum miasta na tereny peryferyjne.

 

 
GDDKiA
 

Modernizacja drogi gminnej Moszyn-Gromin.

Poprawa warunków komunikacji i transportu drogowego na obszarach wiejskich.

309

Burmistrz
Rada Miejska

Przebudowa dróg we wsi Grabówiec.

jw.

2.200

Burmistrz
Rada Miejska

Utwardzenie drogi o charakterze lokalnym Białowieża – Olszak.

Droga łącząca drogę wojewódzką nr 618 z krajową nr 57, którą odbywa się odbiór mleka przez samochód cysternę.

 

Burmistrz
Rada Miejska

Budowa drogi w miejscowości Białowieża w kierunku zachodnim.

Droga pominięta podczas budowy i utwardzania ulic w latach ubiegłych.

 

Burmistrz
Rada Miejska

Modernizacja nawierzchni ulic w części lewobrzeżnej Pułtuska – Popławy (ok.14,5 km).

Poprawa stanu dróg miejskich, poprawa bezpieczeństwa w komunikacji lokalnej, utworzenie ciągów pieszych niezależnych od jezdni.

13.300

Burmistrz
Rada Miejska
ZUK Pułtusk

Rozbudowa kanalizacji deszczowej w części lewobrzeżnej Pułtuska – Popławy.

Istniejące drogi w większości żwirowe, odwadniane są jedynie powierzchniowo.

6.100

Burmistrz
Rada Miejska
ZUK Pułtusk

Modernizacja nawierzchni ulic i budowa kanalizacji deszczowej na terenie osiedla mieszkaniowego Nowaka.

Brak ulic o nawierzchni utwardzonej oraz brak kanalizacji deszczowej. Poprawa bezpieczeństwa.

3.500

Burmistrz
Rada Miejska
ZUK Pułtusk

Modernizacja ul. Jana Pawła II.

Polepszenie komunikacji wewnątrz miasta Pułtuska.

 

Burmistrz
Rada Miejska
ZUK Pułtusk

Modernizacja drogi Ponikiew-Szygówek.

Poprawa powiązań komunikacyjnych Gminy z otoczeniem.

 

Gmina Obryte
Gmina Pułtusk
 


Program strategiczny:
 
USŁUGI SPOŁECZNE
 
I. Cel operacyjny:
Poprawa bezpieczeństwa i porządku publicznego
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Realizacja Programu przeciwdziałania przestępczości i uzależnieniom „Bezpieczny Pułtusk” z systemem wizyjnego monitorowania miasta.

Wzrost przestępczości i zjawisk patologicznych,zmniejszenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańców. Przeciw-działanie zagrożeniom na terenie miasta i gminy Pułtusk. Podjęcie działań o charakterze prewencyjnym w miejscach szczególnie zagrożonych przestępczością. Poprawa oświetlenia miejsc publicznych szczególnie zagrożonych przestępczością. Działania na rzecz realizacji programów profilaktycznych. Kształtowanie asertywnych postaw „Nie dla narkotyków i alkoholu” Przeciwdziałanie wandalizmowi i chuli-gaństwu. Zapobieganie przestępczości oraz patologii rodzin oraz informowanie i przestrzeganie mieszkańców gminy Pułtusk o występujących zagrożeniach bezpie-czeństwa.

1.100

Rada Miejska
Burmistrz
Starostwo
Tow. Ubezp.
Przedsiębiorcy
KPP Pułtusk

Poprawienie możliwości technicznych i organizacyjnych pracy w KSM. Rozbudowa bazy techniczno-organizacyjnej KSM.

Konieczność całodobowego patrolowania miasta. Zakup nowego samochodu, zwiększenie zatrudnienia. Komputeryzacja, unowocześnienie sprzętu łącznościowego.

150

Rada Miejska Burmistrz

Zapobieganie przestępczości, patologii rodzin oraz informowanie i przestrzeganie mieszkańców gminy Pułtusk o wystę-pujących zagrożeniach bezpieczeństwa.

Działania na rzecz realizacji programów profilaktycznych. Przeciwdziałanie wanda-lizmowi i chuligaństwu.

200

Burmistrz
KPP Pułtusk
szkoły
organizacje pozarządowe

Realizacja programu „Bezpieczna droga do szkoły”.
 

Zmniejszenie zagrożeń dla dzieci ze strony ruchu drogowego.

60

Burmistrz
KPP Pułtusk
szkoły
organizacje pozarządowe
przedsiębiorcy

Realizacja programu ochrony przeciwpo-wodziowej Gminy Pułtusk (udział budżetu Gminy – 50 tys.)

Występowanie zagrożenia powodziowego na znacznym obszarze staromiejskiej zabudowy mieszkaniowej. Tworzenie warunków bezpieczeństwa przeciwpowodziowego oraz prowadzenia akcji.

800

Rada Miejska
Burmistrz
Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych

Program usprawnienia ratownictwa: zakup specjalistycznego sprzętu ratowniczego i doposażenie w system łączności służb biorących udział w akcjach ratowniczych – ochotniczych straży pożarnych, terenowych i zakładowych formacji obrony cywilnej.

Prowadzenie skutecznych akcji ratowniczych w czasie występowania klęsk żywiołowych.

950

Rada Miejska Burmistrz KPPSP Pułtusk

Realizacja programu: „Nie dla narkotyków i alkoholu” – organizacja kampanii i akcji informacyjnych oraz warsztatów.

Przeciwdziałanie patologii i uzależnieniom wśród młodzieży.

30

Rada Miejska
Burmistrz
MOPS

II. Cel operacyjny:

Podniesienie poziomu i wzmocnienie materialne systemu oświaty w Gminie Pułtusk
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Opracowanie Polityki oświatowej Gminy do 2020 roku z uwzględnieniem prognoz demograficznych i racjonalizacji wydatków – strategia systemu oświatowego

Brak aktualnych założeń polityki oświatowej. Konieczna racjonalizacja wydatków na wzmocnienie materialne systemu.

30

Rada Miejska
Burmistrz

Promowanie młodzieży wybitnie uzdolnionej – organizowanie kół zainteresowań w szkołach, udział w olimpiadach przedmiotowych, stypendia dla najzdolniejszych uczniów.

Wspieranie rozwoju i edukacji dzieci i młodzieży. Pomoc najzdolniejszym uczniom.

300

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta
Powiatu
Szkoły

Doskonalenie programów nauczania i stała poprawa jakości kształcenia.

Konieczne podniesienie poziomu nauczania.

 

Szkoły
Kuratorium

Rozwój bazy technicznej bibliotek szkolnych, pracowni specjalistycznych oraz komputeryzacja szkół (pracownie komputerowe, Internet, zakupy oprogramowania, nowoczesne laboratoria językowe).

Tworzenie warunków materialnych do realizacji programów społecznych, kulturalnych i aktywizujących. Modernizacja i uzupełnienie wyposażenia szkół w sprzęt informatyczny.

1.000

Rada Miejska
Burmistrz
Szkoły
Organizacje pozarządowe

Modernizacje budynków szkół i przedszkoli pozwalające na oszczędną eksploatację i utrzymanie dobrego stanu technicznego obiektów:
1.       Zespół Szkół Nr 2 w Pułtusku
2.       Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3                w Pułtusku
3.       Zespół Szkół Nr 4 w Pułtusku
4.       Publiczne Gimnazjum Nr 1 w Pułtusku
5.       Przedszkola Nr 4 i Nr 5 w Pułtusku
6.       Szkoła Podstawowa w Płocochowie
7.       Szkoła Podstawowa w Bobach
8.       Zespół Szkolno-Przedszkolny                      w Przemiarowie

Poprawa warunków nauki i bezpieczeństwa uczniów w szkole. Likwidacja źródeł „niskiej” emisji szkolnych kotłowni i pieców na paliwo stale. Uzyskanie oszczędności w kosztach ogrzewania.

9.500

Rada Miejska Burmistrz Szkoły

Wspieranie organizacji (w budynkach użyteczności publicznej na obszarach wiejskich) dodatkowych zajęć podnoszących poziom wykształcenia młodzieży i dorosłych w formie dotacji dla organizacji pozarządowych, samorządów wiejskich, OSP, KGW i In.

Wyrównywanie poziomu nauczania, nauka języków obcych, wiedzy z zakresu przedsiębiorczości, zarządzania i marke-tingu, prawa UE, absorpcji środków z funduszy pomocowych i strukturalnych; wsparcie finansowe w trybie ustawy z dnia 24.04.2003 roku o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.

500

Rada Miejska
Burmistrz
Organizacje pozarządowe
Samorządy wiejskie

Realizacja programu społeczno-kulturalnego dla mieszkańców wsi – „Zielone Siedlisko” w Lipnikach Starych, „Domowe Ognisko” w Grabówcu, „Zacisze” w Trzcińcu, „Zielony Klub w Głodowie” – na bazie Ochotniczych Straży Pożarnych.

Rozwijanie zainteresowań i zdolności dzieci i młodzieży, pomoc edukacyjna, kształto-wanie właściwych postaw i zachowań.

80

Rada Miejska
Burmistrz
MOPS
Stowarzyszenia OSP

Unowocześnianie szkolnych świetlic wiejskich – remonty i zakup wyposażenia w ramach Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich.

Działanie na rzecz integracji lokalnych społeczności wiejskich – podjęcie przez szkoły funkcji lokalnych ośrodków integracji.

400

Rada Miejska
Burmistrz

III. Cel operacyjny:

Tworzenie warunków do upowszechniania oraz rozwoju sportu, kultury fizycznej i rekreacji
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Budowa krytej pływalni gminnej przy wykorzystaniu obiektu hali sportowej z zapleczem przy ul. Harcerskiej w Pułtusku.

Wykorzystywanie obiektu dla potrzeb szkół na lekcje wychowania fizycznego i dla mieszkańców. Duże zapotrzebowanie społeczne.

9.600

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu
MENiS

Rozbudowa infrastruktury sportowej przy szkołach gminnych (jedna hala sportowa lub boisko sportowe na 4 lata).

Brak (poza Zespołem Szkół Nr 4) pełnowymiarowych sal gimnastycznych i boisk szkolnych.

4.000

Rada Miejska
Burmistrz
MENiS

Budowa zespołu boisk sportowych i urządzeń lekkoatletycznych przy Zespole Szkół nr 4 w Pułtusku.

Brak boisk – szkoła podstawowa, gimnazjum.

500

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu

Utworzenie hotelu turystycznego w obiekcie Zespołu Szkół nr 4 w Pułtusku.

Zmniejszająca się liczba dzieci w szkole. Sukcesywnie wzrastające zapotrzebowanie na usługi hotelarskie.

 

Rada Miejska
Burmistrz
 

Realizacja projektu: „Żeglujemy z prądem tradycji ku przyszłości”.

Wzbogacenie oferty i możliwości spędzania czasu wolnego przez młodzież.

100

Rada Miejska
Burmistrz
MOPS

IV. Cel operacyjny:

Rozbudowa i modernizacja infrastruktury społecznej
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Adaptacja budynku mieszkalnego na schronisko dla osób bezdomnych (ok. 150 m2 dla 20 osób) – Ośrodek Wsparcia Środowiskowego.

Zwiększająca się liczba osób bezdomnych oraz brak pomieszczeń socjalnych.

200

MOPS
Starosta
Rada Miejska
Burmistrz

Przystosowanie pomieszczeń Ośrodka Wsparcia Środowiskowego do wydawania posiłków dla osób bezdomnych (ok. 30 miejsc) i stosowne wyposażenie.
 

Zapewnienie posiłku osobom przebywającym w schronisku, bezdomnym i ofiarom przemocy w rodzinie.

100

MOPS
Starosta Pułtuska
Rada Miejska
Burmistrz

Adaptacja piwnicy w budynku Ośrodka Wsparcia Środowiskowego na magazyn odzieży używanej i sprzętu AGD.

Zapewnienie odzieży i sprzętu AGD dla osób przebywających w schronisku.

10

MOPS
Starosta Pułtuska
Rada Miejska
Burmistrz

Przystosowanie pomieszczenia Ośrodka Wsparcia Środowiskowego na Ośrodek Interwencji Kryzysowej dla ofiar przemocy w rodzinie.

Konieczność zapewnienia natychmiastowej pomocy ofiarom przemocy w rodzinie.

30

MOPS
Starosta Pułtuska
Rada Miejska
Burmistrz

Organizacja grup wsparcia dla osób bezdomnych, potrzebujących pomocy i osób będących ofiarami przemocy w rodzinie.

Konieczność zapewnienia natychmiastowej pomocy ofiarom przemocy w rodzinie oraz osobom bezdomnym.

300

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu
wolontariat
organizacje pozarządowe

Pozyskanie pomieszczeń na piętrze budynku Ośrodka Wsparcia Środowiskowego i dostosowanie do potrzeb świetlicy środowiskowej.

Brak świetlic środowiskowych na terenie gminy Pułtusk.

50

MOPS
Starosta Pułtuska
Rada Miejska
Burmistrz

Adaptacja jednego pomieszczenia na utworzenie mieszkania chronionego.

Zmniejszenie kosztów usług świadczonych przez gminę na rzecz osób niepełnosprawnych oraz pobytu mieszkańców w Domu Pomocy Społecznej.

70

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu

Zakup samochodu przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych do poradni specjalistycznych.

Likwidacja barier integracji społecznej dla osób niepełnosprawnych.

150

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta Powiatu

Przystosowanie budynku MOPS i OWŚ do potrzeb osób niepełnosprawnych – podjazd, przeniesienie kasy na parter.

Likwidacja barier integracji społecznej dla osób niepełnosprawnych oraz umożliwienie rozwoju psycho-fizycznego.

25

Rada Miejska
Burmistrz
Starosta

Zorganizowanie ośrodka wsparcia dziennego dla osób starszych.

Integracja i zapobieganie poczuciu osamotnienia.

250

Rada Miejska
Burmistrz
OPS

Utworzenie klubów osiedlowych i wiejskich dla młodzieży z wykwalifikowaną kadrą do prowadzenia zajęć pozaszkolnych na terenie Gminy Pułtusk.
 

Organizacja wolnego czasu.

1.000

Rada miejska
Burmistrz
OPS, sołtysi,
org. pozarząd.

Podjęcie wszelkich działań zmierzających do zakończenia budowy szpitala w Pułtusku na osiedlu Popławy.

Poprawa warunków zdrowotnych mieszkańców Gminy Pułtusk.

 

Starosta Powiatu
Marszałek Województwa

Finansowe wsparcie programów rozwiązujących problemy osób niepełnosprawnych.

Stworzenie szans integracji osób niepełnosprawnych w gminie Pułtusk.

200

Burmistrz
PFRON

Likwidacja barier architektonicznych dla osób niepełnosprawnych w obiektach użyteczności publicznej – podjazdy, zjazdy, windy itp.

Zabezpieczenie osobom niepełnosprawnym normalnego funkcjonowania w społeczeństwie.

300

Burmistrz
Europejski Fundusz Społeczny
Starostwo

Budowa nowego cmentarza komunalnego.

Istniejący cmentarz nie zaspokaja istniejących potrzeb.

 

Rada Miejska
Burmistrz

V. Cel operacyjny:

Budowa mieszkań komunalnych oraz utrzymanie gminnego zasobu mieszkaniowego
Zadanie realizacyjne

Uzasadnienie konieczności podjęcia do realizacji danego zadania

Orientacyjny całkowity koszt realizacji zadania
w tys. zł

Podmiot(y) odpowiedz. lub współodpow. za realizację zadania

Opracowanie i uchwalenie Programu gospodarowania gminnym zasobem mieszkaniowym.
 

Konieczne wyznaczenie głównych kierunków rozwoju i gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy.

30

Rada Miejska
Burmistrz

Remonty bieżące i kapitalne oraz modernizacja budynków oraz mieszkań komunalnych – zlokalizowanych na Rynku, wyspie i poniemieckich.

Starzenie się i niszczenie obecnej substancji mieszkaniowej. Modernizacja dachów, kominów, elewacji i instalacji technicznych.

3.300

Rada Miejska
Burmistrz

Budowa dwóch nowych budynków komunalnych – 60 lokali po 40m2 tj. 2400m2 – w latach 2006-2008.

Niewystarczająca liczba mieszkań komunalnych.

9.300

Rada Miejska
Burmistrz

Termoizolacja budynków należących do wspólnot mieszkaniowych administrowanych przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o.

Złe warunki termiczne w lokalach mieszkalnych, pogarszający się stan techniczny budynków.

5.000

Wspólnoty mieszkaniowe

Budowa nowych zasobów Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. – 300 lokali mieszkalnych.

Zapotrzebowanie społeczne.

30.000

TBS Sp. z o.o.

Remonty instalacji wewnętrznych w budynkach należących do wspólnot mieszkaniowych administrowanych przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o.

Zły stan techniczny instalacji.

2.000

Wspólnoty mieszkaniowe

Poprawa estetyki budynków administrowanych przez TBS Sp. z o.o. oraz terenów do nich przyległych.

Niezadowalający wygląd budynków mieszkalnych i terenów wokół nich.

500

Wspólnoty mieszkaniowe

Poprawa polityki czynszowej pozwalająca na urealnienie wysokości czynszu oraz zwiększenie efektywności ściągania opłat czynszowych.

Brak adekwatności wysokości czynszu do realnych kosztów. Słaba ściągalność opłat mieszkaniowych.

 

Rada Miejska
Burmistrz
Wspólnoty mieszkaniowe

Zagospodarowanie terenów spółdzielczych osiedli mieszkaniowych – place zabaw i gier dla dzieci i młodzieży, tereny zieleni urządzonej.

Poprawa jakości zamieszkania na osiedlach mieszkaniowych.

 

Spółdzielnie mieszkaniowe
Burmistrz
 



2. ALTERNATYWNE SCENARIUSZE FINANSOWANIA USTALEŃ STRATEGII

       W trakcie formułowania celów operacyjnych i zadań realizacyjnych podjęto próbę oszacowania kosztów ich realizacji w horyzoncie 2020 roku. Niestety nie we wszystkich przypadkach udało się tego dokonać, bowiem część zadań była niemożliwa lub bardzo trudna do oszacowania kosztowego na dzień dzisiejszy. Łączne koszty oszacowanych zadań kształtują się na poziomie ok. 146,5 mln zł, w tym program strategiczny:
1.    Przedsiębiorczość i wzrost konkurencyjności Gminy – ok. 21,3 mln zł,
2.    Środowisko przyrodnicze i infrastruktura techniczna – ok. 55,6 mln zł,
3.    Usługi społeczne – ok. 69,6 mln zł.
      Koszty, które musi ponieść budżet Gminy Pułtusk kształtują się na poziomie ok. 100 mln zł. Wiele zadań realizacyjnych wiąże się z inwestycjami w sferze: infrastruktury społecznej i technicznej, ochronie środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego, mieszkalnictwie. Charakteryzują się one wysoką kapitałochłonnością. Stąd też, aby skutecznie realizować te zadania koniecznym staje sięprowadzenie przez władze GMINY PUŁTUSK proinwestycyjnej (prorozwojowej) polityki finansowej. Polityka ta winna zmierzać w pierwszym rzędzie do długookresowej maksymalizacji dochodów budżetowych, racjonalizacji wydatków bieżących oraz poprawy efektywności wykorzystania własnych środków inwestycyjnych.
      Głównym czynnikiem maksymalizacji dochodów budżetowych jest przede wszystkim trwały i dynamiczny rozwój gospodarczy, jako bazy dochodowej zarówno dla mieszkańców, jak i budżetu Gminy. Z kolei, racjonalizacja wydatków bieżących powinna zmierzać do minimalizacji kosztów zaspokajania potrzeb publicznych należących do zadań Gminy, przy zachowaniu określonego standardu świadczonych usług. Wymaga to prowadzenia stałego monitoringu bieżących kosztów utrzymania określonych obiektów, urządzeń i świadczenia usług. Natomiast poprawa efektywności wykorzystania środków inwestycyjnych wymaga konsekwentnego stosowania zasady racjonalności, tj. „maksymalizacji efektów z wydatkowanych nakładów lub minimalizacji nakładów na uzyskanie założonego efektu”. Możliwość stosowania tej zasady występuje we wszystkich fazach procesu inwestycyjnego poczynając od koncepcji projektu inwestycyjnego poprzez jego przygotowanie, a następnie realizację. Najważniejszą sprawą jest maksymalne skracanie czasu procesu inwestycyjnego, zgodnie z zasadą „czas to pieniądz”, co wymaga precyzyjnego jego zaplanowania. Ponadto, nie należy zbytnio rozbudowywać „frontu inwestycyjnego”, bowiem grozi to wydłużeniem się czasu trwania inwestycji, a w konsekwencji wzrostem ogólnych kosztów inwestycji.
Potencjalne możliwości zwiększenia środków finansowych na inwestycje gminne istnieją poprzez szersze korzystanie z zewnętrznych źródeł finansowania, a zwłaszcza:
  • kredytów preferencyjnych na inwestycje proekologiczne,
  • kredytów zwykłych (komercyjnych),
  • obligacji komunalnych,
  • zagranicznych środków pomocowych, w tym z Unii Europejskiej (Gmina Pułtusk już z nich korzysta),
  • podejmowania wspólnych przedsięwzięć w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.
Dzięki takim działaniom będzie można maksymalizować wielkość środków finansowych przeznaczanych na inwestycje komunalne, które wynikają z ustaleń STRATEGII – niezbędne minimum to osiągnięcie i ustabilizowanie w dłuższym okresie czasu udziału inwestycji w ogólnych wydatkach budżetu Gminy Pułtusk na poziomie 20%. Należy więc w sposób ciągły prognozować dochody i wydatki budżetowe, aby mieć orientację w przewidywanych możliwościach sfinansowania zadań realizacyjnych z własnych środków. Temu celowi służy Wieloletni Plan Finansowy11, który stanowi narzędzie racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi (budżetem), poprzez: powiązanie środków finansowych z celami rozwoju zawartymi w Strategii, badanie efektywności wydatkowania środków finansowych na poszczególne zadania realizacyjne oraz harmonizowanie strumieni dochodów i wydatków budżetu Gminy. Plan ten określa w perspektywie 2015 roku:
  • niezbędny, racjonalny poziom wydatków bieżących zapewniający wykonanie wszystkich zadań statutowych Gminy,
  • wolne środki brutto, które można wykorzystać na finansowanie inwestycji gminnych i obsługę długu,
  • wolne środki netto na realizację gminnych programów inwestycyjnych (a więc po uwzględnieniu kosztów obsługi istniejącego zadłużenia i zabezpieczenia środków na obsługę planowanego zadłużenia),
  • górny pułap możliwości zadłużenia się Gminy – przyjmując najbardziej prawdopodobne założenia co do warunków kredytowania inwestycji gminnych.
      W Wieloletnim Planie Finansowym Miasta i Gminy Pułtusk przedstawiono pięć alternatywnych scenariuszy finansowania inwestycji komunalnych, a mianowicie:
 Scenariusz I – Podstawowy
      Wartość wydatków inwestycyjnych w tym scenariuszu przyjmuje się na poziomie wielkości bazujących na dochodach zaprezentowanych w budżecie Gminy Pułtusk oraz wskazanym poziomie wydatków bieżących bez sięgania po dodatkowe dochody o charakterze zwrotnym (bez nowego długu). Scenariusz ten nie uwzględnia ewentualnego pozyskania środków pomocowych Unii Europejskiej. Obrazuje on własny potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk. W przypadku wyboru tego scenariusza niezbędna jest dalsza racjonalizacja wydatków przede wszystkim w tych działach, które w największym stopniu obciążają budżet (takie działania znalazły swoje odzwierciedlenie w budżecie 2004 roku). Pozwoli to zwiększać własny potencjał inwestycyjny. Przy tak realizowanej polityce finansowej, własny potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk szacuje się w latach 2005-2015 na poziomie 73,6 mln zł, a potencjał najbliższych trzech lat, tj. do 2007r. – w wysokości ok. 9 mln zł. Przy takich wydatkach Gmina zachowuje płynność finansową w całym analizowanym okresie.
Scenariusz „0” – Inflacyjny
      W scenariuszu tym wartość wydatków inwestycyjnych jest szacowana na bazie struktury dochodów i wydatków bieżących budżetu w 2004 roku. Zgodnie z przyjętymi założeniami nastąpi kontynuacja trendów dotychczasowej polityki finansowej Gminy Pułtusk. Założono, że wszystkie dochody oraz wydatki bieżące wzrastają w kolejnych latach o wskaźnik inflacji. Nie przewiduje się zaciągania nowego długu ani ewentualnego pozyskania środków pomocowych Unii Europejskiej. W kolejnych latach ustala się wartości wydatków inwestycyjnych na poziomie, który pozwala na to, że skumulowany stan gotówki na koniec roku jest dodatni. Przyjęcie takich założeń oznaczałoby w kolejnych latach pewne rozwieranie nożyc pomiędzy wzrostem wydatków bieżących i inwestycyjnych. Następstwem tak prowadzonej polityki będzie wzrost wydatków operacyjnych oraz ograniczenie frontu inwestycyjnego. Jego realizacja zmniejszyłaby także własny potencjał finansowy gminy służący pozyskiwaniu środków unijnych. Z przeprowadzonych szacunków wynika, że przy tak realizowanej polityce finansowej własny potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk szacuje się w latach 2005-2015 na poziomie 33,6 mln zł, (byłby więc ponad połowę mniejszy niż w scenariuszu I), a potencjał najbliższych trzech lat, tj. do 2007r. – w wysokości ok. 6,3 mln zł. Wariant ten nie jest zalecany do realizacji (ma charakter ostrzegawczy), bowiem niesie negatywne następstwa ekonomiczno-społeczne, grozi minimalizowaniem wielkości inwestycji. Chcąc zachować możliwość kształtowania rozwoju Gminy Pułtusk w dłuższym okresie czasu i stałego zwiększania poziomu wydatków inwestycyjnych, należy dążyć do racjonalizacji wydatków bieżących.
Scenariusz II – Racjonalizacja wydatków bieżących
      W scenariuszu tym przyjęto identyczne założenia w zakresie kształtowania dochodów i wydatków budżetu jak w scenariuszu I, z dwoma różnicami dotyczącymi wysokości wydatków bieżących w dziale„Oświata i wychowanie”. Dział ten obejmuje największą cześć wydatków budżetu gminy, w tym głównie wydatki bieżące. Ten wariant prognozy zakłada, iż w 2005 oraz 2006 roku nastąpi redukcja wydatków bieżących w dziale „Oświata i wychowanie” o 2% rocznie. Począwszy od 2006r. wydatki bieżące tego działu będą wzrastały inflacyjnie. W założeniach przyjęto także jednorazową redukcję wydatków bieżących w dziale „Opieka społeczna” – jednorazowo w 2005r. o 1%. W wyniku tak prowadzonej polityki nastąpi wzrost potencjału inwestycyjnego Gminy.             Własny potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk szacuje się w latach 2005-2015 na poziomie 80,8 mln zł,a potencjał najbliższych trzech lat, tj. do 2007r. – w wysokości ok. 10,5 mln zł. W tym scenariuszu, w porównaniu ze Scenariuszem I, wydatki inwestycyjne wzrastają w całym okresie łącznie o ok. 7,2 mln zł. Wielkości te stanowić mogą podstawę do nowego montażu finansowego – pozyskania kolejnych środków np. w postaci kredytów, obligacji komunalnych, środków pomocowych Unii Europejskiej, partnerstwa prywatno-publicznego, przy zapewnieniu zwiększonego udziału własnego. Scenariusz ten wykazuje korzyści racjonalizacji wydatków bieżących budżetu, dokonanych w celu generowania nowych środków służących finansowaniu rozwoju Gminy Pułtusk. Możliwa jest jego realizacja w różnych wariantach zakładających zróżnicowane tempo racjonalizacji wydatków bieżących.
Scenariusz III – Kredyt
      Jego założeniem jest sięgnięcie po instrumenty rynku dłużnego w postaci kredytu bankowego. Wartość wydatków inwestycyjnych w okresie prognozowanym przyjmuje się na poziomie, który pozwala uzyskać dodatni skumulowany stan gotówki na koniec roku. W tym scenariuszu, bazując na założeniach Scenariusza I, dodatkowo począwszy od 2005r. zostają zaciągnięte kredyty przeznaczone na cele inwestycje (dla uproszczenia założono, iż są to kredyty komercyjne, oczywiście można rozważyć wariant tańszy bazujący na kredytach preferencyjnych). Ich wielkość wyniesie łącznie 14,0 mln zł; – w latach 2005-2011. W całym analizowanym okresie potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk wzrasta w stosunku do założeń scenariusza I pod warunkiem konsekwentnego sięgania po środki dłużne. Przy tak realizowanej polityce finansowej własny potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk do 2015 roku szacuje się na poziomie 69,3 mln zł, a potencjał najbliższych trzech lat, tj. do 2007r. – w wysokości 14,5 mln zł. W scenariuszu tym potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk do 2007r. wzrasta o 5,5 mln zł w stosunku do scenariusza I oraz o 4 mln zł w stosunku do scenariusza III. Konsekwencją jego realizacji jest powstanie kosztów obsługi zadłużenia w budżetach kolejnych lat oraz konieczność spłaty rat kapitałowych. Realizacja tego scenariusza zwiększa potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk, wzrasta także możliwość absorpcji środków pomocowych Unii Europejskiej. W kolejnych latach można pokusić się o zaciągnięcie kredytu w innych wartościach, jednak zawsze w wysokości pozwalającej zachować płynność finansową w całym okresie. Przedstawiony scenariusz zakłada zrównoważenie budżetu, a tym samym zachowanie płynności finansowej w całym analizowanym okresie. Scenariusz ten jest rekomendowany do realizacji, daje bowiem możliwość realizacji wariantu szybszego rozwoju Gminy Pułtusk, a tym samym lepszego zaspokojenia potrzeb mieszkańców.

Scenariusz IV – Obligacje

      Ten scenariusz, bazujący na założeniach Scenariusza I, zakłada rozszerzony program inwestycyjny w oparciu o emisję obligacji komunalnych. Założono w nim program emisji obligacji w trzech transzach (3 kolejne lata, począwszy od 2005r.). Łączna wartość emisji wyniosłaby 13 mln zł, a transze 2005r.- 5,0 mln zł, 2006r. – 5,0 mln zł oraz 2007r. – 3,0 mln zł. Realizacja tego scenariusza pozwoliłaby zrealizować inwestycje w latach 2005-2007 na poziomie ok. 21 mln zł, czyli o 12 mln więcej niż w Scenariuszu I. Przy wykorzystaniu takiego instrumentu dłużnego możliwy jest wzrost inwestycji do poziomu 7,0 mln zł rocznie w latach 2005-2007. Następstwem tak prowadzonej polityki będzie obniżenie potencjału inwestycyjnego w kolejnych latach – począwszy od 2008 roku (wynika to ze zmiany struktury czasowej inwestowania oraz kosztów obsługi zadłużenia) W wariancie tym ciężar spłaty zadłużenia został tu przeniesiony na lata 2012-2015. Własny potencjał inwestycyjny Gminy Pułtusk szacuje się w latach 2005-2015 na poziomie 67,4 mln zł, a potencjał najbliższych trzech lat, tj. do 2007r. – w wysokości ok. 21 mln zł. W całym analizowanym okresie Gmina Pułtusk zachowuje płynność finansową oraz zdolność kredytową. W scenariuszu tym, aby przeciwdziałać dużym wahaniom rozmiarów inwestycji w kolejnych latach należałoby konsekwentnie stosować przyjętą technikę finansowania inwestycji. Oznacza to, że w 2008 roku powinna nastąpić emisja kolejnej transzy trzyletnich obligacji komunalnych z odroczonym terminem spłaty zadłużenia. Zwiększy to znacznie potencjał inwestycyjny Gminy. Emisja obligacji daje możliwość dostosowania spłaty długu do prognozowanej sytuacji finansowej Gminy. Stąd też zakłada się spłatę rat nowego długu począwszy od 2012 roku, co nie byłoby możliwe w wariancie zaciągnięcia kredytu. Alternatywą dla programu emisji obligacji komunalnych mogłoby być zaciągnięcie kredytu z 4-5 letnią karencją spłaty rat kapitałowych.
3. PRIORYTETY REALIZACYJNE
      Strategia określa zestaw celów i zadań realizacyjnych na cały okres jej obowiązywania, tj. do 2020 roku. Należy podkreślić, że w najbliższych kilku latach nie należy spodziewać się wydatnej poprawy sytuacji finansowej budżetu GMINY PUŁTUSK. Wynika to z trudnej sytuacji gospodarczej w kraju (niskie tempo wzrostu Produktu Krajowego Brutto) oraz pogarszającej się sytuacji finansowej budżetu państwa (wzrost deficytu budżetowego). W tej sytuacji, w najbliższych kilku latach nie ma co liczyć na wydatny wzrost środków finansowych z budżetu państwa na realizację zadań zapisanych w STRATEGII. Realną szansą na pozyskanie dodatkowych środków są fundusze strukturalne Unii Europejskiej. Jednak nie jest to „pieniądz łatwy do uzyskania”. Trzeba, bowiem spełnić szereg wymogów formalnych, a także mieć swój udział własny (min. 25%) w ogólnych kosztach danej inwestycji.
            Biorąc powyższe pod uwagę, Władze GMINY PUŁTUSK będą w początkowym okresie zmuszone realizować wariant STRATEGII, który można nazwać wariantem likwidacji luki infrastrukturalnej, czyli koncentracji działań na eliminowaniu elementarnych niedoborów w zakresie infrastruktury technicznej warunkującej poprawę środowiska życia mieszkańców, dobry stan środowiska przyrodniczego, a także wzrost atrakcyjności lokalizacyjnej Gminy dla podmiotów gospodarczych i osadnictwa oraz dalszego rozwoju funkcji turystyczno-wypoczynkowej. Wariant ten jest wyrazem:
  • realnej oceny szans i zagrożeń rozwojowych, tkwiących w otoczeniu Gminy (uwarunkowania gospodarcze, prawne i finansowe funkcjonowania samorządów terytorialnych, sytuację budżetową państwa, możliwości skorzystania z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej),
  • realnej oceny silnych i słabych stron Gminy, a zwłaszcza obecnej i przewidywanej sytuacji budżetowej oraz wynikających z niej możliwości inwestycyjnych.
W związku z tym należy w najbliższych latach skoncentrować się na selektywnym rozwoju GMINY PUŁTUSK, skierowanym na realizację takich priorytetów, które z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb jego mieszkańców i rozwoju gospodarczego, będą miały strategiczne znaczenie. Podstawowym założeniem tego wariantu jest nadrabianie opóźnień w rozwoju infrastruktury technicznej, eliminowanie najbardziej palących ograniczeń i barier rozwojowych, poprawa stanu środowiska przyrodniczego, a także poszukiwanie nadarzających się szans na rozwój Gminy. Należy jednak wyraźnie pokreślić, że realizacja tego wariantu nie powinna doprowadzić do pogorszenia obecnej sytuacji w tych sferach, które nie uznano za priorytetowe.
Wariant likwidacji luki infrastrukturalnej GMINY PUŁTUSK jest więc wariantem kompromisowym (zwłaszcza w najbliższych kilku latach) między występującymi potrzebami społecznymi, gospodarczymi i ekologicznymi a możliwościami sfinansowania ich realizacji z budżetu Gminy. Stąd też, do priorytetów zaliczono przede wszystkim te zadania, których realizacja sprzyjać będzie:
 
Tworzeniu jak najlepszych warunków dla trwałego i dynamicznego rozwoju gospodarki lokalnej, w tym restrukturyzacji obszarów wiejskich Gminy.

Ochronie środowiska przyrodniczego poprzez likwidację niedoborów w zakresie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz racjonalną gospodarkę odpadami komunalnymi.

Zapewnieniu mieszkań socjalnych potrzebującym i modernizacji istniejących komunalnych zasobów mieszkaniowych.

Przeprowadzeniu kompleksowej rewaloryzacji obiektów zabytkowych.

Dalszej poprawie warunków lokalowych i programowych przedszkoli i szkół miejskich przy jednoczesnej racjonalizacji wydatków na te cele z budżetu Gminy.

Poprawie powiązań transportowych Gminy Pułtusk z otoczeniem oraz rozbudowie i modernizacji wewnątrzmiejskiego układu drogowo-ulicznego wraz z chodnikami, oświetleniem ulicznym, ścieżkami rowerowymi, a także poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego (ronda, sygnalizacja świetlna, itp.).

Prowadzeniu działalności promocyjnej w celu przyciągnięcia inwestorów.
            Oczywiście, w miarę poprawy ogólnej sytuacji gospodarczej i stanu finansów publicznych w kraju, a także sytuacji finansowej budżetu Gminy zakres realizacji celów operacyjnych i zadań realizacyjnych będzie ulegał zwiększeniu. Będzie wtedy możliwa realizacja wariantu Strategii, który można nazwać wariantem równomiernego rozwoju Gminy Pułtusk. Jest to wariant pożądany, gdyż gwarantuje on zarówno najlepsze zaspokojenie potrzeb społecznych, jak i efektywność gospodarowania, zgodnie z wymogami ochrony środowiska przyrodniczego. W tym wariancie przewiduje się pełne wdrożenie zasady zrównoważonego rozwoju. Oznacza to zapewnienie mieszkańcom bezpiecznego dla zdrowia środowiska życia.
 4. ZADANIA WNIOSKOWANE DO WŁADZ POWIATU PUŁTUSKIEGO I WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO
 
Zadania wnioskowane do Starostwa Powiatowego w Pułtusku

Przebudowa i modernizacja dróg powiatowych na obszarze Gminy Pułtusk (dostosowanie parametrów technicznych do klasy i funkcji, odwodnienie, wyposażenie w chodniki, ścieżki rowerowe, modernizacja oświetlenia).

Zakończenie budowy nowego Szpitala w Pułtusku.

Zadania wnioskowane do władz samorządowych województwa mazowieckiego

Budowa obwodnicy drogi krajowej nr 61, aby ograniczyć ruch tranzytowy przez centrum Pułtuska.

Przebudowa i modernizacja dróg wojewódzkich nr 618 i nr 619.

Udział w stworzeniu stanowisk dyspozytorskich, operacyjnych i zaplecza dla Zespołu Reagowania Miasta i Gminy Pułtusk.

Wykonanie prac remontowych i renowacyjnych urządzeń chroniących przed powodzią – modernizacja urządzeń melioracyjnych, konserwacja urządzeń przeciwpowodziowych.

Wspieranie działań zmierzających do konserwacji i rewitalizacji kamienic na Rynku w Pułtusku oraz Ratusza Miejskiego.

Budowa Międzygminnego Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych dla gmin powiatu pułtuskiego w ramach Wojewódzkiego planu gospodarki odpadami.

Modernizacja i komputeryzacja Pułtuskiej Biblioteki Publicznej.

Rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków oraz stacji uzdatniania wody w ramach Wojewódzkiego programu ochrony środowiska.
 5. UWARUNKOWANIA REALIZACJI USTALEŃ STRATEGII
          Skuteczna i efektywna realizacja celów oraz zadań zapisanych w STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY PUŁTUSK DO 2020 ROKU zależna jest z jednej strony od sprzyjających uwarunkowań zewnętrznych, czyli szans rozwojowych, tkwiących w otoczeniu Gminy, z drugiej zaś – od sprzyjających uwarunkowań wewnętrznych w postaci aktywnych, systematycznych oraz skoordynowanych działań Rady Miejskiej i Burmistrza Miasta, pracowników urzędu miejskiego i gminnych jednostek organizacyjnych oraz rad sołeckich na rzecz ich urzeczywistnienia. Wymagać to będzie także partnerskiej współpracy z organizacjami pozarządowymi i przedsiębiorcami funkcjonującymi na terenie Gminy, władzami powiatu pułtuskiego i poszczególnych gmin wchodzących w jego skład.
Skuteczna i efektywna realizacja ustaleń Strategii wiąże się z koniecznością ciągłej pracy nad DOSKONALENIEM STRUKTUR ORGANIZACYJNYCH I PROCEDUR POSTĘPOWANIA URZĘDOWEGO. Dotyczyć to winno zarówno w stosunku do normalnego, rutynowego działania administracyjnego, które musi odpowiadać oczekiwaniom mieszkańców oraz podmiotów gospodarczych, jak i działań związanych z realizacją ustaleń strategicznych.
     Skuteczna realizacja ustaleń STRATEGIIwymaga opracowania WIELOLETNIEGO PLANU INWESTYCYJNEGO oraz WIELOLETNIEG PLANU FINANSOWEGO (władze Gminy Pułtusk taki plan już posiadają). Pierwszy z nich określa listę zadań inwestycyjnych w układzie priorytetowym (rankingowym) przewidzianych do realizacji wraz z zakresem rzeczowym i finansowym w rozbiciu na poszczególne lata. Innymi słowy, stanowi on zbiór wyselekcjonowanych, ocenionych i zaakceptowanych do realizacji – przez władze Gminy Pułtusk – zadań inwestycyjnych w określonym horyzoncie czasu. Jego posiadanie przyczynia się do racjonalizacji wydatków inwestycyjnych. Oba plany stanowią „pomost” pomiędzy ustaleniami Strategii, a corocznymi budżetami Gminy.
          Skuteczna i efektywna realizacja ustaleń Strategii wymaga ze strony Władz Gminy POSZUKIWANIA PARTNERÓW SPOŁECZNYCH CHĘTNYCH DO WSPÓŁPRACY. W tym celu będą one inicjować i koordynować partnerską współpracę z organizacjami pozarządowymi, lokalnymi środowiskami opiniotwórczymi i radami sołeckimi oraz przedsiębiorcami funkcjonującymi na terenie Gminy. Partnerska współpraca władz Gminy Pułtusk z przedsiębiorcami umożliwia poznanie ich potrzeb oraz możliwości rozwojowych. Ułatwia to tworzenie jak najlepszych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej, zwłaszcza przez małe i średnie firmy. Współpraca ta pozwala również na włączenie się przedsiębiorców w rozwiązywanie problemów Gminy, a także prowadzenie wspólnej promocji.
      PROMOCJA WALORÓW I ZASOBÓW GMINY PUŁTUSK jest istotnym uwarunkowaniem skutecznej i efektywnej realizacji ustaleń strategicznych. Ma ona na celu wyrobienie pozytywnego obrazu (image) Gminy u potencjalnych inwestorów, mieszkańców i turystów. Promocja musi być prowadzona w sposób aktywny i nie może zaniedbywać żadnych sposobności, tak w środkach masowej informacji, jak i podczas różnego rodzaju konferencji, targów, kontaktów z odpowiednimi agendami rządowymi, czy wreszcie bezpośrednich kontaktów z potencjalnymi inwestorami. W celu efektywnego promowania Gminy musi być opracowany kompleksowy program jej promocji, który z jednej strony – podkreślać będzie jej atrakcyjność lokalizacyjną, z drugiej zaś – nastawiać się na konkretnych inwestorów i turystów.
      WSPÓŁPRACA GMINY Z INNYMI JEDNOSTKAMI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO. Część ustaleń zapisanych w Strategii może być realizowana wspólnie w ramach powiatu pułtuskiego jako całości lub z wybranymi gminami, wchodzącymi w jego skład, a także z innymi gminami. Wspólna realizacja przedsięwzięć przyczyniać się będzie do lepszego zaspokojenia potrzeb mieszkańców oraz racjonalizacji wydatków finansowych. Takie podejście będzie również czynnikiem zwiększającym szanse na uzyskanie wsparcia finansowego ze źródeł zewnętrznych, w tym zwłaszcza środków pomocowych Unii Europejskiej.
          Do skutecznej i efektywnej realizacji ustaleń STRATEGII przyczyniać się może również ROZWÓJ MIĘDZYNARODOWEJ PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY GMINY PUŁTUSK. Umożliwia bowiem ona skorzystanie z doświadczeń innych gmin, a także umożliwia realizację wspólnych przedsięwzięć, na które można uzyskać wsparcie ze strony Unii Europejskiej. Współpraca ta jest również ważna z punktu widzenia nawiązywania bezpośrednich kontaktów mieszkańców współpracujących gmin, przedsiębiorców działających na ich terenie, organizację wspólnych przedsięwzięć kulturalnych i sportowych.
      Reasumując należy stwierdzić, że wdrażanie ustaleń STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY PUŁTUSK DO 2020 ROKU zależy od wielu uwarunkowań, które ogólnie można określić następująco:
  • adekwatna do zaplanowanych zadań struktura organizacyjna Urzędu Gminy i gminnych jednostek organizacyjnych oraz sprawne procedury postępowania urzędowego,
  • sprawne i skuteczne przywództwo w postaci Władz Gminy, tworzące jak najlepsze warunki techniczne i organizacyjne dla realizacji wytyczonych celów, a także motywujące pracowników gminnych do aktywnych działań na rzecz realizacji ustaleń strategicznych,
  • odpowiednio przygotowane kadry (pracownicy Urzędu Gminy i gminnych jednostek organizacyjnych do realizacji ustaleń strategicznych,
  • współpraca z otoczeniem (organizacjami pozarządowymi, przedsiębiorcami, władzami innych samorządów terytorialnych w kraju i zagranicą),
  • aktywna prorozwojowa polityka finansowa Władz Gminy, polegająca na długookresowej maksymalizacji dochodów budżetowych, racjonalizacji wydatków bieżących, wzroście i poprawie efektywności wykorzystania środków inwestycyjnych oraz aktywnym pozyskiwaniu środków finansowych ze źródeł krajowych i zagranicznych na realizację zaplanowanych przedsięwzięć rozwojowych, w tym z Unii Europejskiej,
  • sprawne systemy informacyjne (dostęp do rzetelnej informacji) oraz kontrolne i monitorujące przebieg realizacji ustaleń strategicznych.


CZĘŚĆ V
KONTROLA I MONITORING REALIZACJI USTALEŃ STRATEGII
 Dla skutecznej i efektywnej realizacji ustaleń STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY PUŁTUSK DO 2020 ROKU niezbędne jest stworzenie systemu stałej kontroli i monitoringu realizacji jej ustaleń(celów i zadań realizacyjnych). Umożliwia on modyfikację (korygowanie) poszczególnych elementów przyjętych ustaleń strategicznych. Jednocześnie system ten może być wykorzystywany do ciągłego śledzenia zdarzeń, tendencji i procesów zachodzących w otoczeniu Gminy, jak i wewnątrz niej, które mogą wywierać pozytywny lub negatywny wpływ na osiąganie przyjętych celów rozwoju. Generalnie rzecz biorąc, systemy kontroli i monitoringu służą do wykrywania:
  • istniejących, bądź możliwych tendencji i zdarzeń powodujących zakłócenia w wykonywaniu decyzji wynikających z przyjętych ustaleń strategicznych,
  • negatywnych konsekwencji tychże decyzji dla poziomu życia mieszkańców i funkcjonowania podmiotów gospodarczych oraz stanu środowiska przyrodniczego,
  • odchyleń realizacyjnych od założonych celów rozwoju Gminy.
      Kontrola i monitoring realizacji ustaleń strategicznych służy więc rozwiązywaniu problemów, gdyż nastawiona jest na ich wykrywanie oraz zapobieganie ich skutkom. Pozwala to na zwiększenie zdolności Władz GMINY PUŁTUSK do szybkiej i skutecznej reakcji na zmiany zachodzące zarówno w jej otoczeniu, jak i wewnątrz niej.
      Kontrola i monitoring odgrywają znaczną rolę w utrzymaniu integralności systemu zarządzania strategicznego i sprawia, że organizacje zyskują na sprawności osiągania wytyczonych celów. Jej istotą jest stwierdzenie, czy wynik naszego działania (efekt końcowy) jest zgodny z zamierzeniami (cele i zadania realizacyjne) oraz czy wszystkie czynności i środki zastosowane w działaniu były potrzebne do osiągnięcia zamierzonego stanu. Można wyróżnić następujące fazy procesu kontrolnego:
  • powołanie osoby lub grupy osób, odpowiedzialnych za stały monitoring i kontrolę
  • ustalenie kryteriów kontroli (standardów i metod), przez porównanie z którymi można mierzyć aktualne rezultaty procesu realizacji ustaleń strategicznych – muszą być one czytelne, zrozumiałe i akceptowane przez zainteresowanych,
  • porównanie stanu rzeczywistego (obecnego) ze stanem pożądanym zawartym w strategii rozwoju,
  • podjęcie działań korygujących i naprawczych.
      Kontrola i monitoring realizacji ustaleń strategii mają za zadanie szybko wykrywać tendencje i zdarzenia mogące mieć negatywny wpływ na skalę i tempo realizacji założonych celów strategicznych, a także umożliwiają – poprzez odpowiednio dobrany system mierników – badać rezultaty (postępy) w zaspokojeniu potrzeb mieszkańców Gminy Pułtusk.
      W celu ułatwienia kontroli i nadzoru nad realizacją ustaleń STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY PUŁTUSK DO 2020 ROKU wprowadzić należy zestaw mierników pozwalających skutecznie monitorować postępy w jej realizacji. Zestaw mierników monitorujących stopień realizacji poszczególnych celów strategicznych oraz stan istniejący prezentuje poniższe zestawienie (należy obliczać corocznie):
Mierniki o charakterze ogólnym

Liczba ludności ogółem, w tym kobiet

Odsetek ludności w wieku przedprodukcyjnym, produkcyjnym i poprodukcyjnym

Przyrost naturalny ludności (nadwyżka urodzeń nad zgonami)

Saldo migracji (różnica między liczbą zameldowań i wymeldowań)

Dochody ogółem budżetu Gminy w przeliczeniu na 1 mieszkańca

Dochody własne budżetu Gminy w przeliczeniu na 1 mieszkańca

Wydatki inwestycyjne z budżetu Gminy w przeliczeniu na 1 mieszkańca

Udział wydatków inwestycyjnych w ogólnych wydatkach budżetu Gminy

Wielkość zadłużenia budżetu Gminy

Cel strategiczny:
Tworzenie jak najlepszych warunków dla trwałego rozwoju gospodarki lokalnej

Liczba pracujących

Liczba pracujących w usługach w podziale na rodzaje usług

Liczba podmiotów gospodarczych

Liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców

Saldo podmiotów gospodarczych znajdujących się w ewidencji Urzędu Gminy (różnica między nowo zarejestrowanymi a wyrejestrowanymi podmiotami w ciągu danego roku)

Przeciętna liczba pracujących przypadająca na 1 podmiot gospodarczy

Liczba miejsc pracy dla niepełnosprawnych

Stopa bezrobocia

Udział ludzi młodych w ogólnej liczbie bezrobotnych

Udział długotrwale bezrobotnych w ogólnej liczbie bezrobotnych

Liczba gospodarstw rolnych, w tym: wysokotowarowych

Liczba gospodarstw ekologicznych i agroturysrycznych

Powierzchnia użytków rolnych objętych zalesieniem

Liczba miejsc noclegowych i gastronomicznych

Wielkość środków finansowych z budżetu Gminy wydatkowanych na uzbrojenie terenów inwestycyjnych

Cel strategiczny:
Stała poprawa jakości świadczonych usług społecznych i transportowych

Liczba mieszkań ogółem na 1000 mieszkańców

Ogólna liczba nowych mieszkań oddanych do użytku na 1000 mieszkańców

Liczba mieszkańców Gminy oczekująca na przydział mieszkania socjalnego.

Liczba osób i rodzin objęta pomocą społeczną

Odsetek osób i rodzin objętych pomocą społeczną w stosunku do ogólnej liczby mieszkańców miasta

Przeciętna kwota świadczeń z opieki społecznej na 1 korzystającego w zł

Liczba dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjalnych (ogółem)

Przeciętny koszt utrzymania ucznia w placówkach oświatowych w zł rocznie

Liczba uczniów przypadająca na 1 nauczyciela i na 1 oddział

Liczba lekarzy i pielęgniarek na 1000 mieszkańców

Liczba przestępstw i wykroczeń na 1000 mieszkańców

Odsetek wykrywanych przestępstw w stosunku do zgłoszonych przez mieszkańców

Liczba imprez kulturalnych i sportowych w ciągu roku

Odsetek długości dróg gminnych o nawierzchni twardej

Odsetek dróg gminnych poddanych modernizacji i remontom w stosunku do ogółu dróg tego wymagających

Odsetek dróg posiadających oświetlenie oraz chodniki w stosunku do wielkości niezbędnych

Odsetek dróg powiatowych poddanych modernizacji i remontom w stosunku do ogółu dróg tego wymagających

Odsetek dróg krajowych oraz wojewódzkich poddanych modernizacji i remontom w stosunku do ogółu dróg tego wymagających

Czas dojazdu do granic Warszawy (samochód osobowy, autobus)

Liczba ogólnodostępnych miejsc parkingowych

Długość ścieżek rowerowych (w km)

Cel strategiczny:
Osiągnięcie europejskich standardów stanu środowiska przyrodniczego oraz troska o ład przestrzenny

Odsetek terenów chronionych

Odsetek terenów zieleni, w tym lasów w ogólnej powierzchni Gminy

Odsetek mieszkańców korzystających w sieci wodociągowej

Odsetek mieszkańców korzystających z sieci kanalizacyjnej

Stopień redukcji zanieczyszczeń w gminnej oczyszczalni ścieków

Odsetek odpadów komunalnych poddanych segregacji

Liczba dzikich wysypisk śmieci

Liczba punktów skupu surowców wtórnych
           Tak określone mierniki pozwalają na ukazanie dynamiki zachodzących zmian w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego Gminy w czasie i stopień zaawansowania realizacji przyjętych celów strategicznych. Powyższe mierniki można również stosować do porównań z innymi gminami porównywalnej wielkości, średnią wojewódzką i ogólnokrajową oraz ze średnią Unii Europejskiej.
      Raz w roku będzie opracowany Raport o przebiegu i wynikach realizacji ustaleń Strategii zrównoważonego rozwoju Gminy Pułtusk do 2020 roku.
 


1 Gmina Pułtusk posiada status gminy miejsko-wiejskiej. W treści niniejszego dokumentu będzie używane określenie Gmina Pułtusk, przez co należy rozumieć łącznie obszar miasta i tereny wiejskie.

2 Szczegółową charakterystykę Gminy zawiera Raport o stanie Gminy Pułtusk, opracowany w 2003 roku przez pracowników Urzędu Miejskiego.
3 Opracowano na podstawie Wieloletniego Planu Finansowego Miasta i Gminy Pułtusk.
4 Według budżetu uchwalonego na 2004 rok.
5 Liczona w cenach stałych 2004 roku – dotyczy całego opracowania.
6 Przez szansę należy rozumieć czynniki, zdarzenia, okoliczności, zjawiska i procesy występujące w otoczeniu gminy (powiatowym, wojewódzkim, krajowym i międzynarodowym), które mają korzystny (pozytywny) wpływ na jej obecne funkcjonowanie i dalszy rozwój. Szanse sprzyjają rozwojowi gminy. Przez zagrożenie należy rozumieć uzasadnione zjawisko, okoliczność, zdarzenie lub proces występujący w otoczeniu gminy (powiatowym, wojewódzkim, krajowym i międzynarodowym), które mają niekorzystny (negatywny) wpływ na jej obecne funkcjonowanie i dalszy rozwój. Zagrożenia stanowią bariery, utrudnienia w rozwoju gminy. Mogą być także przyczyną konieczności poniesienia dodatkowych kosztów związanych z jej bieżącym funkcjonowaniem i dalszym rozwojem (np. dopłata z budżetu gminy do oświaty, bowiem przekazywana subwencja oświatowa nie pokrywa w pełni kosztów, dopłata do remontów dróg powiatowych).
7 Art. 5. Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolność i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju; Art. 74 ust. 2. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych.
8 Dz. U. z 2001r. Nr 62 poz. 627 z późniejszymi zmianami.
9 Dz. U. z 2003r. Nr 80 poz. 717.
10Dla części zadań zostały określone szacunkowe całkowite koszty ich realizacji wyrażone w cenach 2004 roku (niektóre z nich są niewymierne lub na dzień dzisiejszy bardzo trudne do oszacowania, stąd też ich koszt zostanie określony na etapie formułowania szczegółowych planów realizacyjnych). Nie zostały określone szacunkowe koszty zadań, których realizacja leży poza kompetencjami Władz Gminy Pułtusk.

11 Wieloletni Plan Finansowy Miasta i Gminy Pułtusk został opracowany przez ten sam zespół autorski, co dokument Strategii.

 

Uchwała Nr XXVII/292/2004 Rady Miejskiej w Pułtusku z dnia 28 grudnia 2004r. w sprawie uchwalenia "Strategii Zrównoważonego Rozwoju Miasta i Gminy Pułtusk do roku 2020".

 

 

...

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce

Zamknij
//